«پنج سال آینده خود را کجا می بینید؟»؛ پاسخ به این سؤال امروز برای یک نیروی کار معمولی، به سادگی پنج سال پیش نیست. به لطف فناوری های دیجیتال، چهره محیط کار به طور مداوم در حال تکامل است؛ تا جایی که پیشرفت های لبه تکنولوژیِ امروز، ممکن است تنها در عرض چند سال یا حتی چند ماه کاملاً منسوخ شوند.
کسب وکارها نیز که تقریباً به طور کامل به فناوری وابسته شده اند، همگام با آن در حال تکامل اند. این امر منجر به تغییر مدل های کسب وکار شده و به تبع آن، مهارت هایی که از کارمندان انتظار می رود را نیز تغییر داده است. در واقع، همگامی با پیشرفت تکنولوژی، هزاران موقعیت شغلی جدید ایجاد کرده است؛ اما آیا افراد واجد شرایط کافی برای تصاحب این مشاغل وجود دارند؟
چرا یک مهارت واحد دیگر کافی نیست؟
با ادامه روند تحول در کسب وکارها، افراد بیشتری مجبور می شوند از شرکتی به شرکت دیگر جابه جا شوند. بنابراین، مجموعه مهارت های یک نیروی کار عادی نیز باید همگام با فناوری ها توسعه یابد. البته گفتن این حرف آسان تر از عمل کردن به آن است. به دلیل شرایط نامطمئن اقتصادی، کارفرمایان بیشتری مجبور به تجدید ساختار یا تعدیل نیرو شده اند و وظایفی را به هوش مصنوعی (AI) واگذار کرده اند.
در بازار کار فعلی ایران نیز، به دلیل نوسانات اقتصادی و تلاش سازمان ها برای بهینه سازی هزینه ها، روند مشابهی در حال شکل گیری است. در چنین شرایطی، نیروی کاری که تنها به یک مهارت سنتی تکیه کند، به راحتی جای خود را به نرم افزارها یا نیروهای چندمهارته خواهد داد.
اکنون کارمندان باید مایل و قادر به انجام نقش های متعدد باشند تا به کسب وکارها در کاهش هزینه های استخدام کمک کنند.
تمرکز تصویر بر اهمیت ارتباطات انسانی، همدلی، مذاکره و کار تیمی در فضای کسب وکار است.
نقشه راه مهارت ها: کسب وکارها دقیقاً به دنبال چه هستند؟
اما دقیقاً کسب وکارهای امروز به چه مهارت هایی نیاز دارند و جویندگان کار باید به چه توانمندی هایی مجهز باشند؟
۱. مهارت های سخت: ستون فقرات اقتصاد دیجیتال
جای تعجب نیست که بسیاری از این مهارت ها با فناوری دیجیتال مرتبط هستند. مهارت های مورد استفاده در امنیت سایبری، رایانش ابری (Cloud Computing) و اتوماسیون به شدت مورد تقاضا هستند. همچنین، با برجسته تر شدن نقش داده ها، نیاز به مهارت های تحلیل داده (Data Analytics) به رشد خود ادامه خواهد داد. مهارت های فروش و دیجیتال مارکتینگ نیز به همین ترتیب بسیار پرطرفدار هستند. سایر حوزه های کلیدی شامل مدیریت ریسک فناوری اطلاعات، حسابداری، منابع انسانی و به ویژه «فین تک» (Fintech) می شوند.
همان طور که در مجموعه هایی نظیر «کیان مشاوران» شاهد هستیم، تقاطع اقتصاد و تکنولوژی (فین تک) آینده بلامنازع خدمات مالی است. آشنایی کارشناسان مالی با ابزارهای نوین، دیگر یک مزیت نیست، بلکه شرط بقا در بازار است.
۲. مهارت های نرم: تمایز غیرمنتظره در عصر ماشین ها
چیزی که شاید باعث تعجب شود این است که مهارت هایی که نیازمند «ارتباط انسانی» هستند، بیش از هر چیز دیگری برای کارفرمایان ارزش دارند. این مهارت ها شامل ارتباطات، کار تیمی، مذاکره و مدیریت است. تفکر انتقادی، حل مسئله و خلاقیت نیز به شدت مورد تقاضا هستند. در حالی که بسیاری از مهارت های تکنولوژیک مختص یک صنعت خاص هستند، این مهارت های نرم و اجتماعی در هر زمینه ای ضروری اند.
تمرکز تصویر بر اهمیت ارتباطات انسانی، همدلی، مذاکره و کار تیمی در فضای کسب وکار است.
پر کردن شکاف مهارت ها: نقش حیاتی آموزش مداوم
برای تجهیز نیروی کار به این مهارت ها، امروز آموزش بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. افراد بیشتری به این درک رسیده اند که مدرک دانشگاهی هیچ تضمینی برای یافتن یک شغل پایدار نیست.
بازنگری در سیستم های آموزشی سنتی
تأکید سیستم های آموزشی سنتی بر یادگیری تئوری، اکنون با توجه به نیاز به پروژه های گروهی و توسعه مهارت های بین فردی و انطباق پذیر، در حال بازنگری است. مؤسسات آموزشی نیز باید با تحولات واقعی کسب وکارها همگام شوند تا بتوانند راهنمایی های مرتبط و به روزی به دانش آموزان ارائه دهند. کارگران امروز و فردا باید اعتماد به نفس و شایستگی لازم برای برقراری ارتباط با همتایان خود در کشورهای دیگر و همچنین با سطوح مختلف مدیریتی را به دست آورند.
ابتکارات ملی برای ارتقای مهارت نیروی کار
در کشورهایی پیشرو مانند سنگاپور، ابتکاراتی نظیر «برنامه تغییر شغل حرفه ای» و طرح های ترکیبی کار و تحصیل اجرا شده اند تا افراد بتوانند مهارت های جدید کسب کرده یا مهارت هایشان را به روز کنند. برنامه های ملی مانند SkillsFuture (آینده مهارت ها) به شهروندان کمک می کنند تا با آموزش در حوزه های کلیدی مانند تحلیل داده، مالی، رسانه های دیجیتال و امنیت سایبری، قابلیت استخدام خود را افزایش دهند.
نتیجه گیری
آینده بازار کار به وضوح نشان می دهد که دوران اتکا به یک مدرک تحصیلی و یک مهارت واحد به سر آمده است. مشاغل فردا متعلق به کسانی است که بتوانند مهارت های سختِ تکنولوژیک (مانند تحلیل داده و فین تک) را با مهارت های نرمِ انسانی (نظیر تفکر انتقادی و مذاکره) ترکیب کنند. کلید بقا و رشد در اقتصاد دیجیتال امروز، «انعطاف پذیری»، «یادگیری مداوم» و «توسعه مهارت های چندگانه» است. سرمایه گذاری امروزِ شما روی یادگیری، ضامن امنیت و موفقیت شغلی فردای شما خواهد بود.
