با توجه به اینکه بخش عمده ای از ساعات بیداری خود را در محل کار سپری می کنیم، این واقعیت روزبه روز روشن تر می شود که محیط کسب وکار و فرهنگ حاکم بر آن، تأثیر قابل توجهی بر رفاه و سلامت روان افراد دارد. کارکنان در سراسر جهان در حال گزارش سطوح بالاتری از استرس هستند و میزان بالایی از افت سلامت روان و فرسودگی شغلی را تجربه می کنند. نظرسنجی انجام شده توسط موسسه سلامت مکنزی (McKinsey) نشان داد که تقریباً ۱ نفر از هر ۳ کارمند در آسیا، علائم فرسودگی شغلی و پیامدهای نامطلوب سلامت روان را تجربه می کنند.
پاندمی کووید-۱۹ با ایجاد تغییرات شدید در روتین ها و پروتکل ها که برخی از آن ها تا به امروز نیز ادامه دارند، سهم بزرگی در این وضعیت داشته است. از تماس های مداوم در زوم گرفته تا نوسانات محیط های دورکاری، بزرگ ترین چالش کارکنان حفظ نظم و تعیین مرزهای کاری بود. برای مدیران نیز، تمرکز اصلی بر سازگاری سریع جهت بقای کسب وکار قرار داشت. در یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۹ توسط مجله کسب وکار هاروارد (Harvard Business Review)، شیوع بالای علائم مرتبط با سلامت روان که مورد بحث قرار گرفته بود (76%)، تمام سطوح سلسله مراتب سازمانی را در بر می گرفت و در دنیایی که به طور فزاینده ای پیچیده و مملو از عدم قطعیت های سیاسی است، استرس به یک همراه همیشگی تبدیل شد.
اهمیت سلامت روان در محیط کار؛ ضرورتی برای بهره وری سازمانی
اصطلاحاتی مانند «دراز کشیدن و رها کردن» (Lying flat) و «استعفای خاموش» (Quiet quitting) از دل همین عوامل استرس زا ظهور کرده اند و امروزه به عنوان مباحثی جدی در دنیای شرکت ها مطرح می شوند. این نگرانی ها به عنوان نشانه ای از تغییر اولویت های محیط کار بروز کرده اند و کسب وکارها اکنون احساس می کنند که برای حفظ رضایت و بهره وری نیروی کار خود، باید این گفتگوها را به اقدامات عملی تبدیل کنند.
حتی با نزدیک شدن به روز جهانی سلامت روان در سال ۲۰۲۲ (۱۰ اکتبر)، توجه به سلامت روان و رفاه شما در محیط کار باید یک اولویت روزمره باشد. برای فردی که در حال پیمایش این چشم انداز کاری جدید است، در اینجا نکات و ابزارهایی وجود دارد که می توانید برای سلامت روان خود و اطرافیانتان به کار ببندید. و به خاطر داشته باشید که بهترین راه برای حمایت از رفاه اطرافیانتان، این است که ابتدا مراقب خودتان باشید.
از دیدگاه مالی و اقتصادی، فرسودگی شغلی و افت سلامت روان کارکنان، هزینه های پنهان و سنگینی برای سازمان ها به همراه دارد. کاهش بهره وری، افزایش مرخصی های استعلاجی و نرخ بالای خروج نیروهای متخصص، مستقیماً بر حاشیه سود شرکت ها تأثیر می گذارد. سرمایه گذاری روی رفاه کارکنان، دیگر یک اقدام صرفاً «اخلاقی» نیست، بلکه یک استراتژی هوشمندانه برای حفظ سرمایه های انسانی و بهینه سازی منابع مالی در محیط های پرفشار امروزی است.
نمایشی از اهمیت تحرک فیزیکی، کاهش خستگی بصری و بازیابی انرژی در طول ساعات طولانی کار.
۱. از میز کار خود فاصله بگیرید
چه در یک اتاقک مجزا (Cubicle) کار می کنید و چه در یک دفتر با پلان باز (Open-plan)، زمانی را برای فاصله گرفتن از میز کار و تحرک اختصاص دهید. برای این کار دو دلیل مرتبط وجود دارد: نشستن طولانی مدت وضعیت التهاب را در بدن افزایش می دهد که این امر به نوبه خود بر مغز و خلق وخوی ما تأثیر می گذارد؛ حتی در مطالعه ای که توسط Biological Psychiatry منتشر شده، این موضوع با اختلالاتی مانند استرس، اضطراب و افسردگی مرتبط دانسته شده است. همچنین با حرکت کردن، به گردش خون کمک کرده و اندورفین آزاد می کنید که باعث کاهش استرس می شود و ارتباط ما با بدن و محیط پیرامونمان را تقویت می کند.
استفاده از اصول طراحی متمرکز بر رفاه (Wellness Design) مانند نور طبیعی یا عناصری از طبیعت (Biophilic design) در محیط کار، می تواند تمایل کارکنان به تحرک و فاصله گرفتن از فضاهای بسته را افزایش داده و بازدهی ذهنی آن ها را به شدت بالا ببرد.
۲. برای ورزش کردن وقت بگذارید
فکر کردن به ورزش ممکن است برای کسی که خسته است غیرمنطقی و متناقض به نظر برسد، اما فوایدی مانند بهبود حافظه، خلق وخو و خواب کاملاً به اثبات رسیده اند – که همگی منجر به ذهنی تیزتر و شفاف تر می شوند.
و پیش از آنکه فکر کنید حتماً باید یک ساعت در باشگاه وقت بگذرانید – اصلاً این طور نیست. آن را در روتین های خود بگنجانید: به جای آسانسور از پله ها استفاده کنید، یا اگر اتاق استراحت در دسترس است، برای 20 دقیقه یوگای سبک به آنجا بروید. حتی منابع فراوانی برای انجام حرکات ورزشی در پشت میز وجود دارد که به تجهیزات کمی نیاز دارند (یا اصلاً نیاز ندارند). همچنین قدم زدن در فضای باز را دست کم نگیرید – مطالعات نشان داده اند که گذراندن وقت در طبیعت و قرار گرفتن در معرض نور خورشید به کاهش چشمگیر اضطراب کمک می کند. یک برنامه تناسب اندام سبک می تواند در مقابله با استرس معجزه کند؛ نیازی نیست این برنامه شدید باشد، فقط باید منظم باشد.
۳. از زمان استراحت ناهار خود استفاده کنید
شاید این یک نیاز ساده و بدیهی به نظر برسد، اما افراد بیشتری هستند که برای یک استراحت ناهار مناسب و منظم وقت نمی گذارند. آن ها پشت میزشان، در حین جلسه یا هنگام کار غذا می خورند. نظرسنجی Tork در سال ۲۰۲۱ نشان داد که تقریباً 40% از کارکنان به ندرت استراحت های مناسبی در بین کار دارند.
همین نظرسنجی نشان داد کارمندانی که هر روز استراحت ناهار دارند، اثرات مثبتی در مشارکت کاری، رضایت شغلی و بهره وری گزارش کرده اند. بیایید داشتن یک استراحت ناهار مناسب را عادی سازی کنیم؛ چه در محیط دورکاری و چه در محیط فیزیکی دفتر کار. این کار نباید به عنوان یک زیاده روی تلقی شود، بلکه روشی لذت بخش برای بهبود خلق وخو و مقابله با استرس است – به علاوه فرصتی عالی برای برقراری ارتباط مجدد با همکاران در دفتر، یا هم خانه ای ها و خانواده در زمان کار از منزل است.
تأکید بر اهمیت استفاده از زمان ناهار برای جدا شدن از فضای کاری و ایجاد همدلی و ارتباطات سازنده بین همکاران.
۴. با همکاران ارتباط برقرار کرده و شبکه سازی کنید
انسان ها موجوداتی اجتماعی هستند و یافتن حس همدلی با دیگران – به خصوص در محل کار – می تواند بسیار انگیزه بخش باشد. درک دیدگاه همکارانمان و نحوه کار آن ها می تواند کارایی و شفافیت را برای ما به ارمغان بیاورد، و زمان هایی که برای ایجاد پیوند صرف می شود به ما اجازه می دهد افراد را فراتر از عنوان شغلی شان ببینیم. مهم تر از آن، زمانی که با مشکلی مواجه می شوید، از نظر سلامت روان بسیار مفید است که با کسی که به او اعتماد دارید صحبت کنید و وضعیت کاری خود را تحلیل کنید.
پاندمی جهانی، گپ وگفت های دور آب سردکن و آبدارخانه را از بین برده است، اما نباید ایجاد ارتباط و همدلی را حتی اگر از طریق ابزارهای مجازی انجام می شود، کنار گذاشت. اگر مدل کاری شما ترکیبی (Hybrid) است، از فرصت های بازگشت به دفتر برای دیدار و احوال پرسی با همکاران استفاده کنید. اگر کاملاً دورکار هستید، در زمان جلسات، دقایقی را برای یک گپ کوتاه برنامه ریزی کنید و تلاش کنید با همکارانی که در نزدیکی شما زندگی می کنند برای ناهار قرار بگذارید.
۵. ذهن آگاهی (Mindfulness) را به روزهای خود بیاورید
ذهن آگاهی این روزها به یک کلمه پرکاربرد تبدیل شده است، و اساساً به معنای حضور کامل در لحظه و درک عمیق حواس و احساسات، بدون هیچ گونه تفسیر یا قضاوت است. زمانی که فرد تحت تسلط یک واکنش عاطفی قرار می گیرد، این تمرین می تواند اثر شفاف کننده ای داشته باشد و به فرد کمک کند تا به جای فلج شدن توسط اضطراب، به سرعت دیدگاه روشنی پیدا کرده و به یک اقدام عملی دست یابد. با گذشت زمان، درست مانند یک عضله در مغز، فراخوانی این حالت بسیار آسان می شود.
سازمان جهانی بهداشت یک تمرین ساده 2 دقیقه ای را برای رسیدن به این حالت در مواقع نیاز ارائه کرده است، و راه هایی وجود دارد که فرد می تواند تکنیک های تنفسی را بیاموزد و از آن ها برای تنظیم رفاه خود استفاده کند. حتی در سطوح مدیریتی، ذهن آگاهی می تواند فرصت های تجاری و شخصی بیشتری را روشن کند تا به رهبران و مدیران کمک کند به آگاهی استراتژیک بهتری دست یابند، تصمیمات خردمندانه تری بگیرند و زندگی رضایت بخش تری را رهبری کنند.
نشان دهنده تکنیک های مدیریت استرس، حضور در لحظه و تأثیر تمرکز ذهنی بر تاب آوری و رهبری خردمندانه.
۶. یک مهارت یا سرگرمی جدید یاد بگیرید
اغلب اعمال ما در دسته بندی فعالیت های نیمکره چپ و نیمکره راست مغز قرار می گیرند، و اگرچه این یک نگاه ساده انگارانه است، اما حقیقتی در پس آن نهفته است. زمانی که ما درگیر فعالیت های مختلفی می شویم، بخش های متفاوتی از مغز فعال می شوند، و یادگیری یک چیز جدید، نورون هایی را که ممکن است غیرفعال باشند تحریک می کند. در حالی که این موضوع ممکن است بی اهمیت به نظر برسد، اما شبکه متراکم نورون های ما از تشکیل اتصالات بیشتر سود می برند؛ نتیجه آن پردازش سریع تر افکار، خلاقیت بیشتر و داشتن یک ماشینِ بهینه شده است که می تواند احساسات و موقعیت های پیچیده را بهتر مدیریت کند. با گذشت زمان، این کار طرز فکر شما را وسعت می بخشد.
علاوه بر این، پرورش یک مهارت یا سرگرمی جدید می تواند به شما اجازه دهد تا اشتیاق یا شایستگی ای را کشف کنید که نمی دانستید از آن برخوردارید. این کار به یک آیتم الهام بخش در تقویم شما تبدیل می شود که مشتاقانه منتظرش خواهید بود و به شما کمک می کند مرزهای بین زندگی شخصی و کارتان را به وضوح ترسیم کنید.
۷. یک دفترچه شکرگزاری داشته باشید
پرورش حس قدردانی ممکن است ساده به نظر برسد، اما می تواند ابزاری قدرتمند برای رشد یک ذهنیت مثبت باشد. این کار می تواند به بهبود عزت نفس و ایجاد تاب آوری کمک کند، و تحقیقات نشان داده اند که تأثیر مثبتی بر روابط، خواب و سایر عوامل سلامت جسمانی دارد. در حالی که ممکن است برای برخی صرفاً عملی تسکین دهنده به نظر برسد، اما عمل شکرگزاری، حضور رویدادها و اقدامات خوب در زندگی ما را تصدیق می کند و ما را از حصار خودمان بیرون کشیده و دیدگاه و ارتباطمان با دیگران را گسترش می دهد.
شروع این کار آسان است: یک دفترچه یادداشت بخرید که بتوانید آن را روی میز کار خود نگه دارید، و هر روز 5 تا 10 دقیقه وقت بگذارید تا برخی از چیزهایی که بابت آن ها سپاسگزار هستید را یادداشت کنید. این کار را انجام دهید و با گذشت زمان، شاهد بهبود خلق وخوی خود باشید.
نتیجه گیری
در دنیای پرشتاب و رقابتی امروز، توجه به سلامت روان در محیط کار دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه پیش نیازی اساسی برای موفقیت پایدار اقتصادی و فردی است. همان طور که دیدیم، با برداشتن گام های ساده ای مانند ایجاد تعادل بین کار و زندگی، انجام تحرکات فیزیکی، پرورش ذهن آگاهی و شبکه سازی موثر، می توانیم از دام فرسودگی شغلی رها شویم. مدیران و رهبران هوشمند می دانند که تضمین رفاه روانی کارکنان، بالاترین نرخ بازگشت سرمایه (ROI) را از طریق افزایش بهره وری، نوآوری و وفاداری به همراه دارد. ما در کیان مشاوران بر این باوریم که توسعه فردی و آرامش ذهنی، پایه و اساس اتخاذ بهترین تصمیمات مالی، اقتصادی و استراتژیک است.
