۴ درس حیاتی از نوآورترین شرکت های جهان برای موفقیت

آن ها اغلب به خاطر انجام کارهای غیرقابل تصور، ساخت محصولاتی که هرگز فکر نمی کردید به آن ها نیاز دارید و پیش بردن مرزهای خلاقیت در قالب بسته بندی های حیرت انگیز و ساده، مورد تحسین قرار می گیرند.

درست حدس زدید؛ آن ها نوآورترین شرکت های جهان هستند.

اگر به فهرست های محبوبی مانند فهرست «فوربز» (Forbes) و «فست کمپانی» (Fast Company) نگاهی بیندازیم، نام شرکت هایی مانند نتفلیکس، مایکروسافت، فیس بوک، نایکی و دیگر نام های آشنا را خواهیم دید. جدیدترین اعضایی که به این گروه اضافه شده اند، شرکت های بیوتکنولوژی فایزر-بیوان تک (Pfizer-BioNTech) و مدرنا (Moderna) هستند که دلیل این حضور، نقش پررنگ این سازندگان واکسن در مبارزه با کووید-۱۹ بوده است.

گفته می شود این شرکت ها مستقیماً با مبرم ترین چالش های جهان روبرو می شوند، در حالی که سایرین با محصولات و مدل های کسب وکار نوآورانه خود، مسیر آینده را هموار می کنند.

در فضای کسب وکار امروز، نوآور بودن دیگر یک «ویژگی تجملی و دلخواه» نیست، بلکه روزبه روز بیشتر به عنوان یک «باید» و ضرورت دیده می شود. برای دوام آوردن در برابر امواج تغییرات، شرکت ها باید نوآوری کنند و به اصطلاح از ایجاد اختلال و دگرگونی در ساختارهای خود ترسی نداشته باشند. برای دیدن این دگرگونی ها در صنایعی مانند سفر و گردشگری، رویدادها، پزشکی و خرده فروشی، نیازی نیست جای دوری برویم.

بسیاری از رهبران کسب وکار می گویند که نوآوری، مسیر رسیدن به ماندگاری و طول عمر است. اما این موضوع یک سوال مهم را به ذهن متبادر می کند: آیا نوآوری فرمول مخفیانه ای دارد؟ آیا قدرت ویژه ای است که تنها عده معدودی از آن برخوردارند؟ خبر خوب این است که نوآوری را می توان در افراد و سازمان ها توسعه داد و مهار کرد؛ شما فقط به مواد اولیه مناسب نیاز دارید.

اغلب ما نیاز داریم ببینیم نوآوری در عمل چگونه به نظر می رسد تا سازمان ها بتوانند آن را تمرین کرده و از مزایای آن بهره مند شوند. اگرچه نوآوری نیازمند تغییر در طرز فکر، رهبریِ حامیِ شکست و آزمایش، و همچنین تغییر فرهنگ است، اما درس هایی وجود دارد که می توانید از شرکت های شناخته شده در زمینه نوآوری بیاموزید. با انجام این کار، می توانید آن را به صورت فردی یا در درون سازمان خود به کار بگیرید.

در اینجا به چند مورد از این درس ها اشاره می کنیم:

۴ درس برنده نوآوری برای سازمان شما

در دنیای رقابتی امروز، نوآوری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای بقا و رشد است.

۱. نوآوری از بالا شروع می شود

در استارتاپ هایی که ساختار سازمانی معمولاً مسطح (Flat) است، تبادل و آزمایش ایده ها آسان تر است. اما در شرکت های بزرگ تر، این کار پیچیده تر می شود. به همین دلیل، اگر می خواهید کارمندان را به تفکر خارج از چارچوب تشویق کنید، حمایت رهبری سازمان بسیار حیاتی است. به عنوان مثال، شرکت آمریکایی تری ام (3M) به دلیل ترویج فرهنگ نوآوری که ریسک پذیری را تشویق کرده و به کارمندان مستعد فرصت می دهد، شناخته شده است. در مقاله ای از «هاروارد بیزینس ریویو»، گفته شده است که شرکت 3M تنوع غنی و گسترده ای از مراکز و انجمن ها را فراهم می کند که در آن ها ایده ها می توانند پرورش یابند.

مهم تر از همه، منابع لازم برای پیگیری ایده ها در اختیار کارمندان قرار می گیرد. زمانی که آرتور فرای (Arthur Fry)، کارمند شرکت 3M، در گردهمایی دانشمندان در شورای فنی شرکت کرد، صحبت های اسپنسر سیلور را شنید که به طور تصادفی یک چسب ضعیف ساخته بود. فرای فکر کرد که این چسب برای نشانه گذاری صفحات کتاب (Bookmark) مناسب است، زیرا دو ویژگی حیاتی داشت: قابل استفاده مجدد بود و هیچ اثری از خود بر جای نمی گذاشت. فرای برای پیگیری ایده سیلور درخواست بودجه کرد و چیزی را توسعه داد که ما امروز آن را به عنوان «کاغذهای یادداشت چسب دار» (Post-it note) می شناسیم.

در اقتصادهای پرنوسان مانند ایران، تخصیص بودجه برای تحقیق و توسعه (R&D) اغلب اولین قربانی کاهش هزینه هاست. با این حال، تجربه نشان می دهد شرکت هایی که حتی در دوران انقباض مالی، درصدی از بودجه خود را با مشاوره مالی صحیح به نوآوری اختصاص می دهند، در زمان رونق اقتصادی سهم بازار بسیار بزرگتری را تصاحب می کنند. نوآوری نیازمند سرمایه گذاری جسورانه اما محاسبه شده از سوی هیئت مدیره است.

۲. از شکست نترسید

این یک درس پرتکرار است، اما همچنان ارزش تأکید دارد. کارمندان به دلیل ترس از واکنش های منفی، تمایلی به ارائه ایده های جدید یا اشاره به فرآیندهای ناکارآمدی که جواب نمی دهند، ندارند. همزمان، شرکت ها نیز به دلیل هزینه های درگیر، از ریسک کردن می ترسند؛ بنابراین ترجیح می دهند به سراغ فرمول های امتحان پس داده بروند. اگرچه این روش کار می کند، اما می تواند باعث ایجاد حس رضایت کاذب و درجا زدن در میان اعضای سازمان شود.

دلیل آن این است که شکست، بخشی از فرآیند نوآوری است. بیایید واقع بین باشیم؛ ما به ندرت در همان بار اول کارها را درست انجام می دهیم. برای اینکه از اشتباهاتمان درس بگیریم، باید ابتدا آن ها را از نزدیک تجربه کنیم. تنها در این صورت است که می توانیم ایده ها را آزمایش کنیم، آن ها را تکرار و اصلاح کنیم و به محصول، خدمت یا فرآیندی تبدیل کنیم که به نفع کسب وکار باشد.

همان طور که ایلان ماسک، بنیان گذار اسپیس اکس و مدیرعامل تسلا، گفته است: «شکست در اینجا یک گزینه است. اگر کارها با شکست مواجه نمی شوند، یعنی شما به اندازه کافی نوآوری نمی کنید.»

۳. غیرقابل پیش بینی بودن را در آغوش بگیرید

پیکسار (Pixar)، استودیوی انیمیشن سازی دیجیتال که فیلم های بلند محبوبی مانند یخ زده (Frozen) و داستان اسباب بازی (Toy Story) را ساخته است، با نوآوری و خلاقیت شکوفا می شود. اما اگر آن ها به یک فرمول اثبات شده پایبند می ماندند، فیلم هایشان چگونه می شد؟ آیا به اندازه امروز هیجان انگیز یا دلگرم کننده بودند؟ احتمالاً نه. و این به آن دلیل است که پیکسار ارزشِ دانستنِ این موضوع را می فهمد که چه زمانی باید به روش های امتحان پس داده تکیه کرد و چه زمانی باید پا به عرصه های ناشناخته گذاشت. (مترجم: انیمیشن Frozen محصول دیزنی است، اما در متن اصلی به عنوان مثالی در کنار پیکسار ذکر شده است).

اد کتمول (Ed Catmull)، هم بنیان گذار پیکسار، در کتاب خود با عنوان «شرکت خلاقیت: غلبه بر نیروهای نادیده ای که در مسیر الهام واقعی قرار می گیرند»، بر اساس تجربیات شخصی خود در استودیو، درباره خلاقیت در کسب وکار می نویسد. یکی از دستاوردهای مهم این است که بپذیریم تغییر اتفاق خواهد افتاد، چه بخواهیم و چه نخواهیم.

کتمول می نویسد: «به جای ترسیدن از اتفاقات تصادفی و غیرمترقبه… می توانیم انتخاب کنیم که آن را همان طور که هست ببینیم و اجازه دهیم برای ما کار کند. امر غیرقابل پیش بینی، زمینی است که خلاقیت در آن رخ می دهد.»

۴. ایده های قدیمی را به روش های جدید ترکیب کنید

چارلز دوهیگ (Charles Duhigg)، روزنامه نگار برنده جایزه پولیتزر، در کتاب خود با عنوان «باهوش تر، سریع تر، بهتر: رازهای بهره وری در زندگی و کسب وکار» درباره اینکه چگونه می توانیم شرایط لازم برای شکوفایی خلاقیت را ایجاد کنیم، می نویسد. او با استناد به مطالعات علمی، این نظریه را مطرح می کند که وقتی ایده های قدیمی به روش های جدید ترکیب می شوند، احتمال بروز نوآوری بیشتر است.

امروزه وقتی یک محتوا بارها و بارها در فضای آنلاین به اشتراک گذاشته می شود، به آن «وایرال» (ویروسی) می گوییم. دوهیگ می نویسد زمانی که برنامه نویسان نرم افزار، مدل های بهداشت عمومی را (که برای توضیح نحوه انتشار ویروس ها استفاده می شد) وام گرفتند و آن ها را برای نحوه به اشتراک گذاری به روزرسانی ها توسط دوستان به کار بستند، همان زمانی بود که پلتفرم های شبکه های اجتماعی آنلاین شروع به شکوفایی کردند.

نکته کلیدی در اینجا یادگیری نحوه انتقال مفاهیم در یک حوزه یا صنعت و به کارگیری آن ها در حوزه ای دیگر است. این امر می تواند به روش های نوینی برای تفکر یا مقابله با یک مشکل منجر شود.

نتیجه گیری

در دنیای پرشتاب و اقتصادهای پیچیده امروز، نوآوری صرفاً یک مزیت رقابتی نیست، بلکه شرط بقاست. همان طور که از شرکت های پیشرو جهان آموختیم، موفقیت در گرو حمایت قاطع مدیران ارشد از ایده های نو، پذیرش شکست به عنوان بخشی از مسیر یادگیری، انعطاف پذیری در برابر عدم قطعیت ها و ترکیب هوشمندانه مفاهیم آشنا برای خلق راهکارهای جدید است. در بازار ایران نیز، کسب وکارهایی که با کمک مشاوران مالی و استراتژیک خبره (مانند متخصصان کیان مشاوران) بتوانند ریسک های نوآوری را مدیریت کرده و ساختاری چابک برای اجرای ایده ها فراهم کنند، می توانند حتی در شرایط سخت اقتصادی، سهم بازار خود را گسترش داده و به رهبران صنعت خود تبدیل شوند.