مقیاس پذیری (Scalability) همچنان یکی از چالش های بزرگ شبکه های بلاک چینی، به ویژه اتریوم است. با افزایش تعداد کاربران و تراکنش ها در یک شبکه بلاک چین، سرعت پردازش کاهش و هزینه ها به شدت افزایش می یابد. درست در همین نقطه است که راهکارهای مقیاس پذیری اتریوم، مانند استارک نت (Starknet)، وارد میدان می شوند. استارک نت با این هدف طراحی شده است که سرعت را افزایش داده و تراکنش های اتریوم را مقرون به صرفه تر کند.
در این مقاله، به بررسی این موضوع می پردازیم که استارک نت چیست و چگونه عمل می کند.
برای معامله گران و سرمایه گذاران خرد در ایران که با نوسانات نرخ ارز مواجه اند، کارمزدهای بالای شبکه اتریوم (Gas Fees) در زمان شلوغی شبکه می تواند توجیه اقتصادی معاملات را از بین ببرد. به همین دلیل، راهکارهای لایه دوم (Layer 2) مانند استارک نت، با کاهش چشمگیر این هزینه ها، ابزاری حیاتی برای حفظ حاشیه سود سرمایه گذاران محسوب می شوند.
استارک نت (Starknet) چیست؟
استارک نت یک «رول آپ اعتبارسنجی» (Validity Rollup) است که در دنیای کریپتو بیشتر با نام zk-rollup شناخته می شود و بر بستر شبکه اتریوم فعالیت می کند. رول آپ ها بخش عمده ای از فرآیند پردازش تراکنش ها را در خارج از شبکه اصلی اتریوم انجام می دهند و سپس تنها یک اثبات (Proof) از آن تراکنش ها را به شبکه اتریوم ارسال می کنند. این فرآیند، بار ترافیکی بلاک چین لایه اول (اتریوم) را کاهش داده و منجر به ثبت تراکنش هایی بسیار سریع تر و ارزان تر می شود.
از نگاه مالی، مکانیسم رول آپ ها شبیه به سیستم های اتاق پایاپای و تسویه بین بانکی عمل می کند. به جای اینکه هر تراکنش خرد به صورت جداگانه و با کارمزد بالا در دفتر کل مرکزی (اتریوم) ثبت شود، هزاران تراکنش در یک بسته (Batch) جمع آوری شده و تنها یک تاییدیه نهایی ارسال می گردد که هزینه های عملیاتی را به شدت سرشکن می کند.
استارک نت توسط «استارک ویر» (StarkWare)، یک شرکت پیشگام در حوزه بلاک چین، برای مقیاس پذیر کردن اتریوم توسعه یافته است. شبکه استارک نت در فوریه ۲۰۲۲ به طور کامل به عنوان یک شبکه لایه دومِ بدون نیاز به مجوز (Permissionless) راه اندازی شد؛ به این معنا که هر کسی می تواند برنامه های غیرمتمرکز (dApps) خود را روی آن بسازد. شرکت استارک ویر پلتفرم دیگری به نام StarkEx را نیز توسعه داده است که از ژوئن ۲۰۲۰ فعال است، اما برخلاف استارک نت، یک شبکه نیازمند مجوز (Permissioned) است که صرفاً برای پاسخگویی به نیازهای خاص برخی برنامه های غیرمتمرکز طراحی شده است.
شرکت استارک ویر که در سال ۲۰۱۸ تأسیس شد، تحت حمایت سرمایه گذاران خطرپذیر بسیار مطرحی از جمله Sequoia Capital، Paradigm و Coatue قرار دارد. در ماه مه ۲۰۲۲ و در جریان دور چهارم جذب سرمایه (Series D) به مبلغ ۱۰۰ میلیون دلار، این شرکت ۸ میلیارد دلار ارزش گذاری شد. استارک ویر تا به امروز مجموعاً ۲۶۱ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است.
در بازارهای مالی دیجیتال، ورود غول های سرمایه گذاری نهادی مانند Sequoia به یک پروژه، سیگنال قدرتمندی از امنیت و پتانسیل رشد آن است. ارزش گذاری ۸ میلیارد دلاری نشان دهنده اعتماد کامل نهادهای مالی به این راهکار برای حل گلوگاه های اقتصادی اتریوم است.
نمایش بصری مفهوم مدیریت مالی هوشمند و کاهش کارمزدهای معاملاتی.
استارک نت چگونه کار می کند؟
به عنوان یک راهکار لایه دوم، استارک نت تراکنش ها را در شبکه اختصاصی خود پردازش کرده و سپس آن ها را برای نهایی شدن روی شبکه اتریوم تسویه می کند تا مقیاس پذیری بهبود یابد. استارک نت این کار را با فشرده سازی هزاران تراکنش در یک ساختار داده ای به نام «اثبات» (Proof) انجام می دهد که در نهایت به عنوان یک تراکنش واحد به اتریوم ارسال می شود. این نوآوری، توان عملیاتی (تعداد تراکنش های پردازش شده در ثانیه یا TPS) را به میزان قابل توجهی ارتقا داده و هزینه هر تراکنش را به شدت پایین می آورد.
استارک نت از یک سیستم اثبات اختصاصی به نام zk-STARK (آرگومان دانش شفاف، مقیاس پذیر و با دانش صفر) استفاده می کند. این سیستم، صحت و اعتبار تراکنش ها را بدون نیاز به افشای داده های محرمانه تأیید کرده و در نتیجه امنیت و حریم خصوصی را بهبود می بخشد.
شبکه استارک نت از دو جزء اصلی تشکیل شده است: سیکوئنسر (Sequencer) و پروور (Prover).
سیکوئنسرها یا ترتیب دهنده ها وظیفه اجرای تراکنش ها و پیشنهاد بلاک ها را بر عهده دارند. آن ها می توانند در هر ثانیه تراکنش های بسیار بیشتری را نسبت به نودهای (Nodes) اتریوم پردازش کنند. از سوی دیگر، پروورها یا اثبات کننده ها یک تضمین ریاضی از اعتبار تراکنش های موجود در بلاک ارائه می دهند که این تراکنش ها در نهایت روی اتریوم تسویه و نهایی می شوند.
قرار است استارک نت توکن بومی خود را با نام STRK عرضه کند که انتظار می رود در آوریل ۲۰۲۴ آنلاک (آزادسازی) شود. استارک ویر توکن STRK را در نوامبر ۲۰۲۲ روی شبکه اتریوم مستقر کرد. عرضه کل توکن های STRK ده میلیارد واحد است و از این توکن برای پرداخت کارمزدهای شبکه، مشارکت در حاکمیت (Governance) و استیکینگ (Staking) در شبکه استارک نت استفاده خواهد شد.
با توجه به اینکه رویداد تولید و توزیع این توکن با موفقیت در اوایل سال ۲۰۲۴ انجام شد و بخشی از آن طی یک ایردراپ (Airdrop) عظیم میان کاربران فعال توزیع گردید، استارک نت توانست نقدینگی و توجه زیادی را در بازار به خود جلب کند. امروزه توکن STRK یکی از دارایی های مورد توجه برای فعالان حوزه دیفای و سبدهای سرمایه گذاری کریپتویی به شمار می رود.
نتیجه گیری
در نهایت، استارک نت (Starknet) صرفاً یک تکنولوژی پیچیده محاسباتی نیست، بلکه یک «راهکار اقتصادی هوشمند» برای رفع بزرگترین موانع اتریوم، یعنی کارمزدهای سنگین و سرعت پایین است. برای مخاطبان و سرمایه گذاران وب سایت کیان مشاوران، شناخت پروژه های بنیادینی نظیر استارک نت که تحت حمایت سرمایه های عظیم نهادی قرار دارند، کلید شناسایی فرصت های بکر در بازار کریپتوکارنسی است. چه یک توسعه دهنده باشید که به دنبال ساخت پلتفرم های مالی ارزان قیمت است و چه سرمایه گذاری که به دنبال بهینه سازی هزینه های معاملاتی خود می باشد، استفاده از شبکه های لایه دومی مانند استارک نت، بازدهی و امنیت اقتصادی شما را در دنیای غیرمتمرکز تضمین می کند.
