شبکه موناد (Monad) یک بلاک چین لایه ۱ (Layer 1) است که توسط استودیوی توسعه «موناد لبز» (Monad Labs) ساخته شده است. این پروژه در حال حاضر در فاز شبکه آزمایشی (Testnet) قرار دارد و راه اندازی شبکه اصلی (Mainnet) آن نیز در راه است.
این شبکه به دلیل طراحی خاص خود که امکان پردازش تا ۱۰ هزار تراکنش در ثانیه (TPS) را فراهم می کند، به شدت در جامعه رمزارزها مورد انتظار است. این سرعت بالا به لطف چهار بهینه سازی کلیدی امکان پذیر شده است: سیستم اجماع MonadBFT، اجرای ناهمگام (Asynchronous Execution)، اجرای موازی (Parallel Execution) و پایگاه داده MonadDb.
علاوه بر این، موناد با ماشین مجازی اتریوم (EVM) سازگاری کامل دارد. EVM یک محیط پردازشی غیرمتمرکز است که قراردادهای هوشمند ساخته شده روی بلاک چین اتریوم را اجرا می کند. این ویژگی به توسعه دهندگان اجازه می دهد تا برنامه های غیرمتمرکز و اتریومی خود را به راحتی به شبکه موناد منتقل کنند.
نکته تکمیلی (دیدگاه اقتصادی): برای سرمایه گذاران و تحلیلگران بازار در ایران، سازگاری با EVM به معنای کاهش ریسکِ پذیرش شبکه است. وقتی توسعه دهندگان بتوانند پروژه های موفق اتریوم را بدون نیاز به کدنویسی مجدد به موناد منتقل کنند، اکوسیستم این شبکه بسیار سریع تر رشد کرده و به تبع آن، تقاضا برای توکن بومی این شبکه افزایش می یابد که این موضوع پتانسیل رشد قیمت را در بلندمدت بالا می برد.
موناد چگونه کار می کند؟
موناد ادعا می کند که هزار برابر سریع تر از اتریوم است، در حالی که کارمزد تراکنش های آن (Gas Fees) کمتر از ۰.۰۱ دلار بوده و برای اجرا به سخت افزارهای پیچیده ای نیاز ندارد. در کنار توان عملیاتی ۱۰ هزار تراکنش در ثانیه، موناد به زمان ساخت بلاک یک ثانیه ای و قطعیت تک اسلاتی (Single-slot Finality) دست یافته است. به عبارت ساده تر، موناد می تواند در هر ثانیه یک مجموعه جدید از تراکنش ها را پردازش و تایید کند و بلافاصله بلاک اضافه شده به بلاک چین را نهایی سازد تا زمان تایید نهایی تراکنش ها به حداقل ممکن برسد.
نکته تکمیلی (کاربرد محلی): برای کاربران ایرانی که همواره با چالش هزینه های بالای انتقال و کارمزدهای نجومی در شبکه هایی مانند اتریوم مواجه هستند، کارمزد کمتر از ۱ سنتِ موناد یک مزیت اقتصادی بزرگ است. این ویژگی، موناد را به گزینه ای ایده آل برای پرداخت های خرد، ترید روزانه (Day Trading) و انتقالات سریع مالی تبدیل می کند.
اجرای موازی و ناهمگام
موناد از طریق «اجرای موازی» و «اجرای ناهمگام» به این استانداردهای عملکردیِ بالا دست می یابد. اجرای موازی اجازه می دهد تا چندین تراکنش به صورت همزمان پردازش شوند، در حالی که اجرای ناهمگام، مراحل «اجماع» (Consensus) و «اجرا» (Execution) را برای بهره وری بیشتر از یکدیگر جدا می کند.
در اکثر بلاک چین ها، تراکنش ها به صورت متوالی پردازش می شوند؛ یعنی هر تراکنش باید یکی پس از دیگری انجام شود. این مسئله می تواند به یک گلوگاه ترافیکی تبدیل شده و ظرفیت شبکه را محدود کند. اجرای موازی و ناهمگام در موناد، تاخیر شبکه را کاهش داده و ظرفیت کلی پردازش تراکنش ها را به شکل چشمگیری افزایش می دهد. این دو ویژگی کلیدی، بر پایه موتور محرک شبکه موناد، یعنی مکانیزم اجماع آن بنا شده اند.
بازنمایی بصری از توافق سریع بین نودها (Nodes) برای تایید تراکنش ها در شبکه MonadBFT.
مکانیزم اجماع موناد
هسته اصلی این شبکه، سیستم MonadBFT است؛ یک پروتکل تحمل خطای بیزانس (BFT) که بر پایه چارچوب HotStuff طراحی شده است. سیستم MonadBFT با کاهش تعداد مراحل ارتباطی مورد نیاز بین اعتبارسنج ها (Validators)، فرآیند توافق بر سر بلاک بعدی را ساده تر کرده و بدین ترتیب، قطعیت یک ثانیه ای تراکنش ها را تسهیل می کند.
علاوه بر این، MonadBFT برای جداسازی فازهای اجماع و اجرا، از تکنیک «اجرای به تعویق افتاده» (Deferred Execution) استفاده می کند. در این روش، اعتبارسنج ها ابتدا بر سر ترتیب تراکنش ها به توافق می رسند (مرحله اجماع) و سپس آن ها را اجرا می کنند. این رویکرد، استفاده از منابع سیستم را بهینه سازی کرده و امکان اجرای موازی تراکنش ها را فراهم می کند.
موناد برای محافظت از شبکه در برابر حملات سیبیل (Sybil Attacks)، همچنان از مکانیزم اجماع اثبات سهام (Proof-of-Stake) استفاده می کند. در این مکانیزم، اعتبارسنج ها بر اساس مقدار ارز دیجیتالی که برای تمرکززدایی شبکه سهام گذاری (استیک) کرده اند انتخاب می شوند؛ در حالی که سیستم MonadBFT رویکرد تحمل خطای بیزانس را برای دستیابی به قطعیت یک ثانیه ای به کار می گیرد.
پایگاه داده MonadDb
شبکه موناد همچنین مجهز به MonadDb است؛ یک پایگاه داده توزیع شده که زیربنای سازگاری این شبکه با اتریوم را تشکیل می دهد. MonadDb از یک معماری توزیع شده برای پخش کردن حجم وسیعی از داده ها در بین نودهای (Nodes) متعدد استفاده می کند و تضمین می کند که حتی در صورت خرابی برخی نودها یا قطعی بخش هایی از شبکه، داده ها همچنان در دسترس و ایمن باقی بمانند.
اکوسیستم موناد و کاربردهای آن
پروتکل های برجسته در اکوسیستم موناد عبارتند از:
- اِپریوری (aPriori): پروژه ای که در ابتدا روی توسعه یک راهکار «حداکثر ارزش قابل استخراج» (MEV) برای شبکه های مبتنی بر ماشین مجازی اتریوم تمرکز داشت، اما بعداً جهت گیری خود را به سمت اکوسیستم موناد تغییر داد.
- کینتسو (Kintsu): یک پروتکل لیکوئید استیکینگ (Liquid Staking) که در آن کاربران می توانند ضمن حفظ نقدینگیِ دارایی های خود، توکن هایشان را استیک کنند.
- کورو (Kuru): یک صرافی مبتنی بر دفتر کل سفارشات (Order Book) که به صورت کاملاً آن چین (درون زنجیره ای) روی شبکه موناد ساخته شده است.
موناد جزو دسته کوچکی از بلاک چین هاست که مقیاس پذیری را بدون نیاز به «رول آپ ها» (Rollups) ارائه می دهد. (رول آپ ها راهکارهای مقیاس پذیری لایه ۲ هستند که تراکنش ها را خارج از زنجیره اصلی پردازش کرده و آن ها را به صورت دسته ای به لایه ۱ می فرستند). به همین دلیل، موناد توانسته در کنار نام های بزرگی مانند سولانا (Solana)، سویی (Sui)، آپتوس (Aptos) و سِی (Sei) محبوبیت زیادی به دست آورد.
اریک چانگ (Aric Chang)، شریک عمومی در مؤسسه سرمایه گذاری Manifold Ventures، به رسانه The Block می گوید:
«آنچه درباره موناد بسیار جالب به نظر می رسد، این است که در طراحی محیط اجرای موازی خود، الهام زیادی از شبکه های آپتوس و سویی گرفته است، اما هم زمان توانسته سازگاری خود را با ماشین مجازی اتریوم (EVM) حفظ کند.»
لورن استفانیان (Lauren Stephanian)، شریک عمومی در شرکت سرمایه گذاری مشهور پنترا کپیتال (Pantera Capital) نیز می افزاید:
«به دلیل توان عملیاتی بالا و سازگاری با EVM، توسعه دهندگان بیشتری ممکن است تصمیم بگیرند پروژه هایی را روی موناد بسازند که پیش از این تنها در اکوسیستم سولانا دیده می شدند؛ پروژه هایی مانند پلتفرم های دیفای (DeFi) با وفاداری و سرعت بالا و همچنین شبکه های زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز (DePIN).»
تصویری انتزاعی از لایه های مختلف یک سیستم مالی که به طور یکپارچه در حال فعالیت در یک محیط دیجیتال هستند.
تیم سازنده موناد چه کسانی هستند؟
تیم پشت پرده موناد متشکل از کیون هان (Keone Hon)، جیمز هانساکر (James Hunsaker) و یونیس جیارتا (Eunice Giarta) است. آن ها هسته اصلی بنیان گذاران «موناد لبز» (Monad Labs) هستند؛ یک شرکت توسعه بلاک چین که سازنده اصلی شبکه موناد محسوب می شود.
هان و هانساکر پیش از این در شرکت معاملات الگوریتمی «جامپ تریدینگ» (Jump Trading) کار می کردند؛ جایی که وظیفه ساخت سیستم های معاملاتی با تاخیر پایین و فرکانس بالا (HFT) را بر عهده داشتند. یونیس جیارتا نیز به عنوان مدیر ارشد عملیاتی (COO) در موناد لبز فعالیت می کند.
این تیم در فوریه ۲۰۲۳ توانست ۱۹ میلیون دلار سرمایه اولیه جذب کند و بیش از یک سال بعد، یک دور جذب سرمایه عظیمِ ۲۲۵ میلیون دلاری دیگر را به رهبری شرکت معتبر Paradigm با موفقیت به پایان رساند.
نکته تکمیلی (ردیابی پول هوشمند): برای فعالان بازار کریپتو، جذب سرمایه ۲۲۵ میلیون دلاری از صندوق های سرمایه گذاری مطرحی همچون پارادایم، نشان دهنده اعتماد عمیق پول های هوشمند (Smart Money) به این پروژه است. پروژه هایی با چنین پشتوانه مالی قدرتمندی، در زمان لیست شدنِ توکن در صرافی ها، معمولاً با تزریق نقدینگی بالا و حمایت نهادی (Institutional Backing) روبه رو می شوند که یک سیگنال به شدت مثبت در تحلیل فاندامنتال است.
فراتر از موناد لبز، «بنیاد موناد» (Monad Foundation) به عنوان یک سازمان مستقل برای ترویج و توسعه بلاک چین موناد فعالیت می کند. تمرکز اصلی این بنیاد، حمایت از پیشرفت بلاک چین موناد به سمت راه اندازی شبکه اصلی است (لازم به ذکر است که موناد شبکه آزمایشی عمومی خود را در اواسط فوریه ۲۰۲۵ راه اندازی کرد).
علاوه بر این، بنیاد موناد از طرح های بهبود شبکه که توسط جامعه کاربری پیشنهاد می شوند حمایت کرده، مستندات مورد نیاز توسعه دهندگان را ارائه می دهد و در توسعه همه جانبه اکوسیستم پروتکل موناد مشارکت فعال دارد.
نتیجه گیری
در نهایت، شبکه موناد با ترکیبِ نبوغ مهندسی سیستم های معاملاتی فرکانس بالا (HFT) در بازارهای سنتی و تکنولوژی غیرمتمرکز بلاک چین، نویدبخش ظهور نسل جدیدی از شبکه های لایه ۱ است. موناد با ارائه سرعت حیرت انگیز ۱۰ هزار تراکنش در ثانیه در کنار کارمزد تقریبا صفر و حفظ ارتباط با اکوسیستم اتریوم، می تواند رقیبی جدی برای بزرگان بازار نظیر سولانا باشد. برای مخاطبان، فعالان اقتصادی و سرمایه گذاران همراه با «کیان مشاوران»، پیگیری اخبار شبکه اصلی موناد و بررسی پروژه های اکوسیستم آن، یک فرصت استثنایی برای کشف بازارهای بکر در دنیای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) محسوب می شود؛ شبکه ای که می تواند بستری سریع، ارزان و امن برای نوآوری های مالی و اقتصادی آینده فراهم کند.
