دارایی های دنیای واقعی (Real-World Assets یا به اختصار RWAs) توکن های ارز دیجیتالی هستند که توسط دارایی های سنتی پشتیبانی می شوند. صادرکنندگان RWAها، یک دارایی موجود در دنیای واقعی – مانند طلا، ارزهای فیات (پول رایج کشورها)، سهام یا اوراق قرضه – را در نظر گرفته و طی فرآیندی به نام «توکنیزه سازی» (Tokenization)، توکنی ایجاد می کنند که نماینده آن دارایی بر بستر بلاک چین است. در این حالت، توکن نشان دهنده مالکیت دارایی پایه است و به سرمایه گذاران اجازه می دهد تا آن را به صورت آنچِین (روی شبکه بلاک چین) خرید و فروش کنند.
فضای RWA در سال های اخیر با رشد چشمگیری در ارزش روبرو بوده است؛ به طوری که از ۱۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۶۰ میلیارد دلار در امروز رسیده است. این موضوع نشان دهنده یک تغییر بنیادین در ترکیب مشارکت کنندگان در بازار کریپتو است، چرا که شمار فزاینده ای از موسسات مالی بزرگ در حال انتقال دارایی های خود به بلاک چین هستند. در دسامبر ۲۰۲۵، لری فینک (Larry Fink)، مدیرعامل بلک راک (BlackRock)، پیش بینی کرد که تمامی بازارها در نهایت به سمت توکنیزه شدن حرکت خواهند کرد و این امر باعث افزایش نقدشوندگی و دسترسی پذیری به دارایی های سنتی خواهد شد.
در این مقاله، نگاهی به کلاس های اصلی RWA که محرک این رشد بوده اند خواهیم انداخت و بررسی می کنیم که چگونه توکنیزه سازی در حال بهبود بازارهای سنتی است.
کلاس های مختلف دارایی های دنیای واقعی (RWA) کدامند؟
دارایی های دنیای واقعی در طیف وسیعی از دسته بندی ها قرار می گیرند. برخی از آن ها به خوبی تثبیت شده اند و میلیاردها دلار ارزش توکنیزه شده دارند، در حالی که برخی دیگر نوپاتر و آزمایشی هستند. مهم ترین این دسته بندی ها عبارتند از:
- استیبل کوین ها (Stablecoins): ارزهای فیات توکنیزه شده به عنوان RWA شناخته می شوند و همین موضوع، استیبل کوین های دارای پشتوانه دلار را با بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار ارزش، به بزرگترین دسته در این حوزه تبدیل کرده است.
- اوراق بدهی خزانه داری آمریکا (US Treasury Debt): مدیران دارایی های بزرگی از جمله بلک راک و فرانکلین تمپلتون (Franklin Templeton)، صندوق های خزانه داری ایالات متحده را به صورت آنچین راه اندازی کرده اند.
- کالاها (Commodities): طلای توکنیزه شده که رهبری آن بر عهده تتر گلد (Tether Gold) است، بخش عمده ای از این دسته را تشکیل می دهد؛ هرچند سنگ های قیمتی، انرژی، محصولات کشاورزی و سایر فلزات گران بها نیز در این بخش حضور دارند.
- اعتبار خصوصی (Private Credit): سبدهای وام (Loan portfolios) صادر شده توسط وام دهندگان غیربانکی، به طور فزاینده ای در حال انتقال به بلاک چین هستند.
- سهام (Stocks): چندین شرکت بزرگ از جمله Ondo Finance و Backed Finance، به طور تخصصی بر روی توکنیزه کردن سهام شرکت های آمریکایی فعالیت می کنند.
- سهام خصوصی (Private Equity): سهام شرکت های خصوصی می تواند توکنیزه شده و به صورت آنچین معامله شود، که این امر نقدشوندگی و دسترسی به این بازارها را افزایش می دهد.
- املاک و مستغلات (Real Estate): این توکن ها نشان دهنده مالکیت خرد و اشتراکی خانه ها، دفاتر و املاک تجاری در سراسر جهان هستند (یک دسته کوچک اما با رشد بسیار سریع).
دسته بندی های بسیارِ دیگری از RWAها نیز وجود دارند – مانند کلکسیون های توکنیزه شده، آثار هنری فاخر، نوشیدنی های کمیاب و مالکیت معنوی (IP) – اگرچه این موارد معمولاً بسیار آزمایشی تر و در مقیاسی کوچکتر هستند.
💡 نکته تکمیلی کیان مشاوران: استیبل کوین ها ملموس ترین مثال از RWA برای ما ایرانیان هستند؛ تتر (USDT) که روزانه برای مبادلات و حفظ ارزش دارایی استفاده می شود، در واقع یک RWA است که ارزش آن با دلار آمریکا پشتیبانی می شود. همچنین در بخش املاک، توکنیزه سازی می تواند راهکاری جذاب برای بازار مسکن ایران باشد؛ جایی که خرید یک خانه کامل برای بسیاری دشوار شده، اما خرید «بخشی از یک ملک» در قالب توکن های دیجیتال، سرمایه گذاری در مسکن را برای همه اقشار در دسترس قرار می دهد.
تجسم عینی دسته های محبوب RWA مانند املاک و مستغلات خردشده و طلا در قالب سرمایه گذاری امن و مدرن.
دارایی های دنیای واقعی (RWA) چگونه صادر می شوند؟
صدور RWA پیچیده تر از ایجاد دارایی هایی است که کاملاً مبتنی بر بلاک چین هستند؛ زیرا در اینجا ملاحظات قانونی و نظارتی و همچنین مسائل مربوط به حضانت (نگهداری فیزیکی دارایی) وارد بازی می شوند. این امر نیازمند همکاری میان ارائه دهندگان زیرساخت های برون زنجیره ای (Offchain) و درون زنجیره ای (Onchain) است. در عمل، این فرآیند معمولاً به این شکل است:
۱. یک مدیر مالی (Asset Manager) دارایی پایه را خریداری کرده و آن را به یک «شرکت با هدف خاص» (SPV) یا ساختار صندوق سرمایه گذاری منتقل می کند.
۲. یک متولی یا کاستودینِ تحت نظارت قانونی (Regulated Custodian)، از دارایی ها محافظت می کند.
۳. یک پلتفرم توکنیزه سازی، توکن های بلاک چینیِ مرتبط با آن دارایی ها را صادر می کند.
خطوط و زیرساخت های تثبیت شده ی توکنیزه سازی، برای دارایی هایی مانند سهام، بدهی شرکت ها و صندوق های بازار پول، به بهترین شکل عمل می کنند. توکنیزه کردن این «دارایی های کاغذی» بسیار آسان تر از مواردی مانند املاک یا نفت است؛ چرا که دارایی های فیزیکی مقررات خاص خود و چالش های پیچیده ای در زمینه نگهداری (حضانت) دارند.
به همین دلیل است که سریع ترین رشد در میان دسته بندی های RWA، متعلق به مواردی است که الزامات ذخیره سازی دست وپاگیر یا بوروکراسی و موانع قانونیِ بیش از حد ندارند.
شرکت های بزرگ در زمینه توکنیزه سازی کدامند؟
فهرست بزرگترین صادرکنندگان RWA شامل مدیران دارایی های برجسته ای از هر دو حوزه مالی سنتی (TradFi) و وب ۳ (Web3) است. به عنوان مثال، بزرگترین صندوق های آنچینِ خزانه داری ایالات متحده توسط شرکت سرکل (Circle – که صادرکننده استیبل کوین USDC نیز هست)، بلک راک (با توکن BUIDL) و فرانکلین تمپلتون (با توکن BENJI) صادر می شوند. سیستم مالی سنتی به طور فزاینده ای در حال پذیرش توکنیزه سازی به عنوان راهی برای کاهش هزینه ها و افزایش کارایی بازارهای قدیمی است.
بزرگترین ارائه دهنده خدمات «توکنیزه سازی به عنوان یک سرویس» (Tokenization-as-a-service)، شرکت Securitize است. این شرکت همچنین مسیرهای معاملات توکنیزه شده و سیستم های تسویه حساب را برای دولت ها و موسسات در ایالات متحده و اروپا ایجاد می کند. در مارس ۲۰۲۶، بورس اوراق بهادار نیویورک (NYSE) به پلتفرم Securitize ماموریت داد تا یک پلتفرم معاملات سهام توکنیزه شده را با قابلیت فعالیت به صورت ۲۴ ساعته در ৭ روز هفته ایجاد کند.
در میان بلاک چین ها، شبکه اتریوم (Ethereum) با میزبانی از بیش از نیمی از کل دارایی های توکنیزه شده، بیشترین حجم RWA را به خود اختصاص داده است. شبکه های BNB Chain و سولانا (Solana) رتبه های بعدی را در اختیار دارند، هرچند حجم معاملات فردیِ آن ها همچنان کسر کوچکی از اتریوم است.
نمایش ورود نهادهای مطرح وال استریت (مانند بلک راک و بورس های بزرگ) به زیرساخت های تسویه فوری و مدرن بلاکچینی.
مزایای توکنیزه سازی RWA چیست؟
توکنیزه کردن می تواند کارایی و میزان دسترسی بازارهای سنتی را افزایش دهد. برخی از مهم ترین مزایایی که توسط موسسات مالی ذکر شده است عبارتند از:
- معاملات ۲۴ ساعته: بازارهای کریپتو همیشه بیدار هستند؛ این یعنی معامله گران می توانند حتی زمانی که بازارهای سنتی در عصرها و آخر هفته ها تعطیل هستند، از فرصت های معاملاتی سود ببرند.
- تسویه فوری: بازارهای سنتی اغلب با زمان تسویه T+1 (تسویه در یک روز کاری بعد) فعالیت می کنند، اما در بلاک چین، تبادل ارزش می تواند به جای چند روز، در چند میلی ثانیه تسویه شود.
- کارایی هزینه (مقرون به صرفه بودن): مهاجرت بازارها به زیرساخت های بلاک چین، واسطه هایی مانند اتاق های پایاپای و آژانس های انتقال را حذف می کند که به معنای حذف کامل کارمزد و هزینه های آن هاست.
- بخش پذیری (Fractionalization): توکنیزه سازی اجازه می دهد تا دارایی ها به واحدهای کوچک تری تقسیم شوند. این یعنی دارایی های گران قیمت و/یا فاقد نقدشوندگی بالا، می توانند در قالب کسرهای ارزان تری معامله شوند.
- دسترسی پذیری: آوردن دارایی های سنتی به صورت آنچین می تواند بازارها را به روی گروه های کاملاً جدیدی از سرمایه گذاران در سراسر جهان باز کند.
- تسویه فوری: بازارهای سنتی اغلب با زمان تسویه T+1 (تسویه در یک روز کاری بعد) فعالیت می کنند، اما در بلاک چین، تبادل ارزش می تواند به جای چند روز، در چند میلی ثانیه تسویه شود.
- کارایی هزینه (مقرون به صرفه بودن): مهاجرت بازارها به زیرساخت های بلاک چین، واسطه هایی مانند اتاق های پایاپای و آژانس های انتقال را حذف می کند که به معنای حذف کامل کارمزد و هزینه های آن هاست.
- بخش پذیری (Fractionalization): توکنیزه سازی اجازه می دهد تا دارایی ها به واحدهای کوچک تری تقسیم شوند. این یعنی دارایی های گران قیمت و/یا فاقد نقدشوندگی بالا، می توانند در قالب کسرهای ارزان تری معامله شوند.
- دسترسی پذیری: آوردن دارایی های سنتی به صورت آنچین می تواند بازارها را به روی گروه های کاملاً جدیدی از سرمایه گذاران در سراسر جهان باز کند.
لری فینک، مدیرعامل بلک راک، اخیراً پیش بینی کرده است که توکنیزه سازی باعث می شود سرمایه گذاری – حتی در دارایی های جایگزینی که به طور سنتی غیرقابل دسترس بوده اند – به سادگیِ خریدهای اینترنتی شود. او گفته است که دارایی ها «برای صدور آسان تر، برای معامله راحت تر و برای دسترسی در دسترس تر» خواهند شد.
مزیت «بخش پذیری»، به ویژه در اقتصادهایی با تورم بالا، موهبتی بزرگ است. این ویژگی به سرمایه گذاران خرد ایرانی اجازه می دهد تا با سرمایه های بسیار کم، در بازارهای کلان مانند املاک تجاری بین المللی یا سهام های گران قیمت جهانی شریک شوند؛ امکانی که در سیستم های مالی سنتی و با وجود محدودیت های بین المللی، تا پیش از این تقریباً محال بود.
نتیجه گیری
آیا سرمایه گذاری در RWA ریسک هایی هم سنتی و اقتصاد دیجیتال به شمار می روند. همان طور که در این مقاله بررسی کردیم، آینده بازارهای مالی در گرو «توکنیزه شدن» است؛ فرآیندی که سرعت، امنیت و دسترسی را به شکلی بی سابقه افزایش می دهد. برای ما در ایران، RWAها فرصتی بی نظیر برای دور زدن محدودیت های جغرافیایی، مقابله با تورم از طریق سرمایه گذاری خرد در دارایی های کلان (نظیر طلا، املاک و سهام بین المللی) و تنوع بخشی به سبد دارایی ها فراهم می کنند. با این حال، ورود به این حوزه نیازمند شناخت دقیق پلتفرم ها، ارزیابی ریسک های قانونی و انتخاب دارایی های معتبر است. در مجموعه «کیان مشاوران»، ما همواره در تلاشیم تا با ارائه به روزترین تحلیل های اقتصادی، شما را در مسیر این تحول بزرگ مالی و انتخاب بهترین و امن ترین استراتژی های سرمایه گذاری نوین همراهی کنیم.
