نقش فین تک در مدیریت ریسک سازمانی

ریسک در دنیای به هم پیوسته امروز همواره حضور دارد؛ به طوری که بروز ریسک در یک حوزه، غالباً به معنای ایجاد ریسک در حوزه ای دیگر است. در دنیای درهم تنیده مالی، خطرات متعددی وجود دارند که موفقیت و حتی بقای کسب وکارهای بزرگ و کوچک را تهدید می کنند.

اگرچه بزرگی و شدت ریسک امری نسبی است، اما تمامی کسب وکارها با چالش مدیریت ریسک روبه رو هستند تا در صورت تبدیل شدن یک زیان بالقوه به یک خطر بالفعل، آمادگی لازم را داشته باشند. در این میان، «فین تک» (فناوری مالی) به لطف قابلیت های بی نظیر خود در نظارت، گردآوری داده ها، تحلیل و پردازش، مدیریت ریسک را نه تنها برای کسب وکارها، بلکه برای تمامی مشارکت کنندگان در یک اکوسیستم مالی آسان تر کرده است.

در بازارهای مالی پرنوسان، مدیریت سنتی ریسک دیگر پاسخگوی نیاز سازمان ها نیست. ترکیب فین تک با سیستم های حسابداری و مالیاتی، به مدیران مالی (CFO) این امکان را می دهد تا پیش از وقوع بحران های نقدینگی، با شبیه سازی دقیق جریان های نقدی، اثرات تورم و تغییرات نرخ ارز را مدل سازی کنند.

نقشه راه ریسک: شناخت و دسته بندی تهدیدهای کلیدی

شناخت عواملی که باید مراقب آن ها بود، اولین گام در مدیریت ریسک است؛ هیچ کس نمی تواند برای چیزی که از آن بی خبر است، آماده شود. در مصاحبه ای که مجله فوربس (Forbes) با مدیر مالی یکی از شرکت های بزرگ بیمه املاک انجام داده است، ریسک ها به سه دسته اقتصادی، فاجعه بار (Catastrophic) و لجستیکی دسته بندی شده اند. این مدیر مالی همچنین به ریسک های سایبری، نرخ شهرنشینی و شفافیت زنجیره تامین به عنوان محرک های نوظهور ریسک اشاره می کند.

نمونه هایی از ریسک های موجود در این دسته بندی ها که کسب وکارها با آن مواجه اند عبارتند از: خرابی تجهیزات، نشت اطلاعات و بلایای طبیعی مانند آتش سوزی یا سیل. رویدادهایی مانند سقوط بازار سهام نه تنها می توانند بر کسب وکارهای محلی تأثیر بگذارند، بلکه شرکت های وابسته، شرکا یا مشتریان خارج از کشور را نیز تحت الشعاع قرار می دهند. از سوی دیگر، کسب وکارهایی که همچنان از مدل های منسوخ فناوری اطلاعات استفاده می کنند، در معرض خطر تصمیم گیری های ناآگاهانه و ضعیف قرار دارند.

چرا فین تک برای مدیریت ریسک حیاتی است؟

مؤسسه دیلویت (Deloitte) در یک وایت پیپر (گزارش تخصصی) پیرامون نقش فین تک در توزیع صندوق های سرمایه گذاری، چهار نوع قابلیت تحلیلی را شرح می دهد که در چارچوب مدیریت ریسک، به خوبی نشان می دهند فین تک چگونه به سازمان ها کمک می کند:

1. فین تک می تواند فعالیت ها را ردیابی کند تا به کسب وکار اجازه دهد در زمان واقعی (Real-time) واکنش مناسب نشان دهد.
2. فین تک می تواند پیش بینی های مبتنی بر داده ارائه دهد تا به فرآیند تصمیم گیری کمک کند.
3. فین تک می تواند درک اثرات تجاری و واکنش مشتریان را تسهیل کند.
4. فین تک می تواند عملکرد مالی و عملیاتی را نظارت و پایش کند.

نمونه هایی از کاربرد عملی این قابلیت ها شامل کشف مشتریان بالقوه و فروش، مدیریت و پذیره نویسی اعتبارات، ارزیابی ریسک، گزارش دهی ریسک و ساختاردهی سبد سرمایه گذاری (پورتفولیو) است؛ که همگی بدون کاغذبازی، کاملاً خودکار و در لحظه پردازش می شوند.

البته دامنه این قابلیت ها قابل تنظیم است، زیرا حساسیت به ریسک نیز یک مفهوم نسبی است. همان طور که مؤسسه Falkonry اشاره می کند، «تنظیم دقیق و مستمر» سیستم ها بر اساس میزان حساسیت بسیار مهم است؛ چرا که اثربخشی فین تک به ایجاد تعادل میان میزان مواجهه با ریسک و بهره وری کارکنان یک کسب وکار بستگی دارد.

از داده تا تصمیم: نقش کلان داده ها در مدیریت هوشمند ریسک مالی

«کلان داده ها» (Big Data) به شکلی بازگشت ناپذیر عملیات صنایع مختلف، از جمله خدمات مالی را دگرگون کرده اند. شرکت های بزرگ مدیریت سرمایه گذاری، با درک این واقعیت، در حال سرمایه گذاری هنگفت روی مدیریت و تحلیل داده ها هستند تا مزیت رقابتی خود را حفظ کنند.

بینش عمیق تر، تصمیمات هوشمندانه تر: قدرت کلان داده ها

داده ها به این شرکت ها امکان می دهند تا بینش عمیقی نسبت به شاخص های کلیدی مانند رفتار سرمایه گذار و میزان نفوذ محصولات به دست آورند. آن ها قادر می شوند ترجیحات سرمایه گذاری، تحمل ریسک مشتریان و آمادگی آن ها برای خرید محصولات خاص را ارزیابی کنند.

این تحلیل ها در زمینه هایی نظیر توسعه محصول، پشتیبانی بازاریابی، پروتکل های ایمنی، شناسایی ریسک ها و فرصت های جدید بازار به شرکت ها کمک شایانی می کنند.

در ایران، با گسترش پلتفرم های تامین مالی جمعی (Crowdfunding) و لندتک ها، استفاده از کلان داده ها برای اعتبارسنجی غیرحضوری (Credit Scoring) به شدت رشد کرده است. این امر مصداق بارز استفاده از فین تک برای کاهش ریسک نکول (عدم بازپرداخت) در تسهیلات خرد و کلان است.

تقاضای نوین سرمایه گذاران: نیاز به ابزارهای پیش بینی و شبیه سازی

هرچه داده ها پیچیده تر می شوند، تقاضا برای مدیریت ریسک نیز تخصصی تر می شود. سرمایه گذاران حقوقی و شرکتی دیگر به گزارش های دوره ای قانع نیستند؛ آن ها می خواهند بدانند که سبد سرمایه گذاری شان در لحظه چه عملکردی دارد و در سناریوهای مختلف چه اتفاقی برای آن رخ خواهد داد.

برای پاسخ به این نیاز، شرکت های مدیریت دارایی به فین تک روی آورده اند تا با فراهم کردن ابزارهای لازم جهت ردیابی، شبیه سازی و ارزیابی، به مشتریان خود در مورد چگونگی افزایش بازدهی مشاوره دهند. این مشاوره ها اغلب در قالب گزارش های سفارشی سازی شده و پویا ارائه می شوند تا فرآیند تصمیم گیری را تسریع کنند.

جعبه ابزار فین تک: از گزارش های لحظه ای تا مشاوران روباتیک

نمونه های ابزارهای فین تک که این تقاضاهای پیچیده را برآورده می کنند، بسیار متنوع اند:

• ابزارهای داده محور: این ابزارها داده های لحظه ای را مستقیماً از منبع دریافت و تحلیل می کنند.
• نرم افزارهای انطباق (Compliance): این پلتفرم ها به طور کامل با قوانین و مقررات مالی حاکم بر مدیریت ریسک هماهنگ هستند.
• مشاوران روباتیک (Robo-advisors): این سیستم های هوشمند، جایگزینی جذاب و در دسترس برای روش های سنتی مشاوره مدیریت ریسک هستند. با افزایش سرمایه گذاری شرکت ها در حوزه کلان داده، این مشاوران به تدریج قادر خواهند بود مشاوره های دقیق تر و شخصی سازی شده تری ارائه دهند.

چرا به قابلیت های فین تک نیاز دارید؟

با توجه به اهمیت فین تک در صنعت مالی به طور کلی و در مدیریت ریسک به طور خاص، منطقی است که هر فردی که به دنبال شغلی در حوزه مدیریت ریسک است، برای حفظ جایگاه حرفه ای خود به فراگیری مهارت های فین تک نیاز دارد. با دیجیتالی شدن هرچه بیشتر عملیات مالی، تقاضا برای نیروهای کار در نقش های سنتی همچنان کاهش خواهد یافت.

اگرچه فناوری در این صنعت به امری ضروری و جدایی ناپذیر تبدیل شده است، اما نیاز به بینش و مداخله انسانی هرگز از بین نخواهد رفت. درست مانند هر ابزار دیگری، ابزارهای ارائه شده توسط فین تک تنها به اندازه کاربرانی که از آن ها استفاده می کنند، خوب و کارآمد هستند. بنابراین، برای مؤسسات مالی پیدا کردن متخصصان واجد شرایطی که بتوانند از ابزارهای فین تک در راستای خدمت به مشتریان استفاده کنند، به یک ضرورت مطلق تبدیل شده است.

این متخصصان نه تنها قادر خواهند بود استفاده از ابزارهای فین تک را به حداکثر برسانند، بلکه از آن ها با رعایت اصول اخلاقی و با درایت کامل بهره می برند. و تا زمانی که مشاوران روباتیک به سطح درک لازم برای ایجاد و حفظ روابط انسانی دست نیابند، حضور متخصصان انسانی فین تک در زمان تعامل با مشتریان همواره ضروری خواهد بود.

نتیجه گیری

در اقتصاد پرشتاب امروز، مدیریت ریسک دیگر یک اقدام احتیاطیِ منفعلانه نیست، بلکه یک مزیت رقابتی است. فناوری های مالی (فین تک) با بهره گیری از کلان داده ها، هوش مصنوعی و اتوماسیون، به سازمان ها این قدرت را می دهند تا ریسک های پنهان را پیش از وقوع شناسایی کرده و تصمیمات استراتژیک را بر پایه داده های دقیق و لحظه ای اتخاذ کنند. با این حال، موفقیت در این مسیر همچنان در گرو ترکیب فناوری های نوین با تخصص و بینش انسانی است. ما در کیان مشاوران بر این باوریم که سرمایه گذاری روی زیرساخت های مالی دیجیتال و آموزش نیروی انسانی متخصص، مطمئن ترین راه برای محافظت از دارایی ها و تضمین رشد پایدار در بازارهای مالی است.