ریپل (Ripple) شرکتی است که با هدف ارائه راهکارهای پرداخت برون مرزی به بانک ها و موسسات مالی تاسیس شده است. هسته اصلی کسب وکار این شرکت حول محور XRP، یعنی ارز دیجیتال بومی شبکه «دفتر کل ریپل» (XRP Ledger) می چرخد.
ریپل از XRP به عنوان یک «ارز واسط» (Bridge Currency) استفاده می کند تا انتقال ارزش میان ارزهای فیات (ارزهای رایج دولتی) مختلف را برای مشتریانش تسهیل کند. علاوه بر موسسات، هر فردی نیز می تواند تراکنش های خود را با استفاده از XRP در این شبکه انجام دهد. این مقاله درک جامع و کاملی از شرکت ریپل و ارز دیجیتال XRP به شما ارائه می دهد.
ارز دیجیتال XRP چیست؟
XRP یک ارز دیجیتال است که در ابتدا به عنوان جایگزینی برای بیت کوین (Bitcoin) طراحی شد. ایده شکل گیری این ارز، تمرکز ویژه بر فراهم کردن امکان تراکنش های برون مرزی سریع و کم هزینه بود. این قابلیتی است که بیشتر ارزهای دیجیتال از آن برخوردارند (البته با در نظر گرفتن محدودیت هایی در زمینه کارمزد و زمان تایید بلاک ها)، اما هدف اصلی ریپل این است که این قابلیت را به عنوان یک «خدمات» (Service) به کسب وکارها و شرکت های بزرگ ارائه دهد.
برخلاف بیت کوین که به مکانیسم اجماع «اثبات کار» (Proof-of-Work) وابسته است، XRP بر اساس مکانیسم اجماعی موسوم به مدل «توافق بیزانسی فدرال» (FBA) عمل می کند. این مدل برای تایید و ثبت تراکنش ها نیازی به استخراج (Mining) یا سهام گذاری (Staking) ندارد. در عوض، برای دستیابی به اجماع و به روزرسانی دفتر کل تراکنش ها در بازه های زمانی ۳ تا ۵ ثانیه ای، به شبکه ای از گره های (Nodes) اعتبارسنجِ مورد اعتماد تکیه می کند که در مجموع به عنوان «لیست گره های منحصربه فرد» (UNL) شناخته می شوند.
یکی از جنبه های منحصربه فرد XRP این است که در همان مراحل اولیه توسعه، به طور کامل استخراج (Pre-mined) شد. در سال ۲۰۱۲، در مجموع ۱۰۰ میلیارد توکن XRP استخراج و در دسترس قرار گرفت.
ریپل؛ پایان عصر انتظار در تراکنش های بانکی
سیستم مالی سنتی برای انتقال پول بین المللی عمدتاً به شبکه «سوئیفت» (SWIFT) متکی است که معمولاً چندین روز زمان می برد و کارمزدهای بالایی دارد. ریپل را می توان رقیب بلاک چینی سوئیفت دانست که این فرآیند را از چند روز به چند ثانیه کاهش داده است؛ موضوعی که برای بانک ها به معنای آزادسازی سرمایه های در گردش و افزایش بهره وری اقتصادی است.
بازتاب مفهوم سرعت تراکنش ها، بهینه سازی سرمایه در گردش و برتری نسبت به حواله های سنتی بانکی.
ارز دیجیتال XRP چگونه کار می کند؟
ارز دیجیتال XRP نمایانگر رویکردی نوآورانه در تلاقی فناوری بلاک چین و خدمات مالی است. درک نحوه کارکرد آن می تواند به کاربران (چه به عنوان مصرف کننده، سرمایه گذار، متخصص یا کارآفرین) کمک کند تا در چشم انداز در حال تحول اقتصاد دیجیتال مسیر خود را بهتر پیدا کنند.
- الگوریتم اجماع (Consensus algorithm): برخلاف بسیاری از شبکه های بلاک چینی دیگر که از اثبات کار یا اثبات سهام استفاده می کنند، ریپل از یک الگوریتم اجماع جایگزین بهره می برد. این بدان معناست که تراکنش ها در شبکه ریپل به جای فرآیند استخراج یا سهام گذاری، توسط گروهی از اعتبارسنج های مورد اعتماد تایید می شوند. این اعتبارسنج ها بر سر ترتیب و اعتبار تراکنش ها به توافق (اجماع) می رسند.
- صدور و توزیع (Issuance of XRP): شرکت ریپل بخش قابل توجهی از ۱۰۰ میلیارد توکن از پیش استخراج شده XRP را در یک حساب سپرده امانی (Escrow) نگهداری می کند. به صورت دوره ای، مقدار کمی از این توکن ها به بازار عرضه می شود تا هزینه های عملیاتی شبکه تامین شده و نقدینگی ارتقا یابد.
- تامین کننده نقدینگی (Liquidity provider): توکن XRP در شبکه ریپل نقش تامین کننده نقدینگی را ایفا می کند. زمانی که دو طرف می خواهند تراکنشی بین دو ارز فیات مختلف انجام دهند، XRP به عنوان یک واسطه عمل کرده و اجازه می دهد وجوه با سرعت و کارایی بالا منتقل شوند. به عنوان مثال، اگر شخصی بخواهد دلار آمریکا را برای گیرنده ای در ژاپن بفرستد که می خواهد ین ژاپن دریافت کند، XRP می تواند به عنوان ارز واسط برای تسهیل این تبادل استفاده شود.
- سرعت و هزینه تراکنش (Transaction speed and cost): طراحی ریپل با هدف ارائه تراکنش های برون مرزی سریع و مقرون به صرفه انجام شده است. الگوریتم اجماع این شبکه اجازه می دهد تا تراکنش ها تنها در چند ثانیه تسویه شوند و استفاده از XRP به عنوان ارز واسط می تواند هزینه های تراکنش را در مقایسه با روش های بانکداری سنتی به شدت کاهش دهد.
- درگاه ها و خطوط اعتماد (Gateways and trust lines): کاربران برای نگهداری و انجام تراکنش با XRP باید خطوط اعتمادی را با درگاه های موجود در شبکه ریپل ایجاد کنند. خطوط اعتماد به شرکت کنندگان اجازه می دهد تا ضمن حفظ یکپارچگی سیستم، به تبادل ارزش در شبکه بپردازند.
- تمرکززدایی (Decentralization): شبکه ریپل و دفتر کل XRP در مقایسه با ارزهای دیجیتال دیگری مانند بیت کوین یا اتریوم، متمرکزتر در نظر گرفته می شوند؛ زیرا شرکت ریپل یک لیست ترجیحی از اعتبارسنج ها را ارائه می دهد. این میزان از تمرکزگرایی همواره نقطه بحث و جدل در میان جامعه فعالان ارزهای دیجیتال بوده است.
آزادسازی نقدینگی راکد با ریپل
در اقتصاد بانکداری، بانک ها برای تبادل ارز مجبورند حساب هایی به نام «نوسترو و ووسترو» (Nostro and Vostro) در کشورهای مقصد داشته باشند و سرمایه عظیمی را در این حساب ها بخوابانند تا نقدینگی تبادلات تامین شود. ویژگی تامین نقدینگی آنی در ریپل (ODL)، نیاز بانک ها به مسدود کردن این سرمایه های عظیم را از بین می برد و بهره وری سرمایه در گردش بانک ها را به شدت افزایش می دهد.
خالق XRP کیست؟
دفتر کل XRP توسط جد مک کالب (Jed McCaleb)، آرتور بریتو (Arthur Britto)، دیوید شوارتز (David Schwartz) و کریس لارسن (Chris Larsen) ایجاد شد. مک کالب، بریتو و شوارتز توسعه دفتر کل XRP را در سال ۲۰۱۱ آغاز کردند و کدنويسی آن را در سال ۲۰۱۲ به پایان رساندند.
پس از راه اندازی این بلاک چین، ۸۰ درصد از کل توکن های XRP به شرکت جدیدی واگذار شد تا راه هایی برای کاربردی کردن این ارز دیجیتال ایجاد کند. این شرکت در ابتدا NewCoin و سپس OpenCoin نام گرفت. بنیان گذاران استدلال می کنند که شرکت «ریپل» به خودی خود این ارز دیجیتال را خلق نکرده است، بلکه آن ها به عنوان اشخاص حقیقی این کار را انجام داده اند و عرضه آن به شرکتی هدیه داده شده که بعدها به نام ریپل (Ripple) شناخته شد.
کریس لارسن مدیرعامل OpenCoin بود، مک کالب به عنوان هم بنیان گذار و مدیرعامل، شوارتز به عنوان مدیر ارشد رمزنگاری و آرتور بریتو به عنوان مشاور در این شرکت حضور داشتند. این شرکت در نهایت در سال ۲۰۱۳ نام خود را به «ریپل لبز» (Ripple Labs) تغییر داد.
تصویرسازی ایده نوآوری، رمزنگاری پیشرفته و تولد ساختار فنی دفتر کل XRP توسط مهندسان اولیه.
چگونه XRP استخراج کنیم؟
برخلاف ارزهای دیجیتال محبوبی مانند بیت کوین و اتریوم، XRP نیازی به استخراج (ماینینگ) ندارد. دفتر کل XRP که شبکه ریپل روی آن اجرا می شود، از یک مکانیسم اجماع استفاده می کند که نیاز به استخراج را به طور کامل از بین می برد.
بنابراین، مفهوم «استخراج» برای ریپل کاربردی ندارد؛ چرا که تمام توکن های آن از پیش وجود دارند و صرفاً به تدریج وارد بازار و چرخه معاملات می شوند.
دعوای حقوقی کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) و ریپل
مهم ترین نبرد حقوقی در جریانِ دنیای کریپتو، پرونده حقوقی بین شرکت ریپل و کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) است.
این دعوای حقوقی که در اواخر سال ۲۰۲۰ آغاز شد، تاثیر چشمگیری بر جایگاه بازار XRP گذاشته و منبع اصلی ابهامات در مورد آینده این ارز دیجیتال بوده است. سازمان SEC ادعا کرد که شرکت «ریپل لبز» و دو تن از مدیران اجرایی آن، با فروش XRP (که SEC آن را یک اوراق بهادار تلقی می کرد)، اقدام به عرضه ثبت نشده اوراق بهادار کرده اند. آن ها مدعی شدند که ریپل لبز از طریق عرضه XRP بیش از ۱.۳ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده است.
با این حال، شرکت ریپل لبز با این طبقه بندی به شدت مخالفت کرد. این شرکت استدلال کرد که XRP کاربردهای متعددی دارد (مانند عمل کردن به عنوان ابزار مبادله) که باعث می شود نتوان آن را در دسته «اوراق بهادار» قرار داد. آن ها تاکید کردند که هیچ گونه قانون مربوط به اوراق بهادار را نقض نکرده اند و اقدام SEC فراتر از اختیارات قانونی این سازمان بوده است.
در ژوئن ۲۰۲۳، ریپل به یک پیروزی حقوقی نسبی در برابر SEC دست یافت؛ زمانی که یک قاضی فدرال حکم داد که اگرچه فروش مستقیم XRP به سرمایه گذاران نهادی (موسسات بزرگ) مصداق فروش غیرقانونی اوراق بهادار بوده است، اما استفاده ریپل از فروش های با «پیشنهاد کورکورانه» (خرید و فروش در صرافی ها بدون آنکه خریدار و فروشنده یکدیگر را بشناسند) ناقض قوانین اوراق بهادار نیست.
در اکتبر ۲۰۲۳، SEC اتهامات خود مبنی بر نقض قوانین اوراق بهادار توسط گارلینگهاوس و لارسن (مدیران ریپل) را پس گرفت. این اقدام به این نهاد اجازه داد تا بتواند سریع تر روی بخش هایی از پرونده که پیش تر در آن بازنده شده بود، درخواست تجدیدنظر بدهد. مقاومت مستمر ریپل در برابر اتهامات SEC به یک نبرد حقوقی طولانی مدت با نتایجی نامشخص منجر شده است. این پرونده در جریان، سوالات مهمی را در مورد چشم انداز قانون گذاری ارزهای دیجیتال و پیامدهای احتمالی آن برای سایر دارایی های دیجیتال مطرح کرده است.
تست هاوی و پیروزی تاریخی ریپل برای کل بازار کریپتو
در دنیای مالی، برای تشخیص اینکه آیا یک دارایی «اوراق بهادار» (Security) است یا خیر، از تست مشهوری به نام «تست هاوی» (Howey Test) استفاده می شود. بر اساس این تست، اگر افراد پول خود را در یک شرکت مشترک سرمایه گذاری کنند و انتظار سودآوری صرفاً از طریق تلاش های مدیران آن شرکت داشته باشند، آن دارایی اوراق بهادار است. پیروزی ریپل در دادگاه نشان داد که خرید توکن ها توسط مردم عادی در صرافی ها مشمول این تست نمی شود، که این موضوع یک پیروزی بزرگ برای کل اقتصاد کریپتو محسوب می شود.
نتیجه گیری
ریپل با ارائه ارز دیجیتال XRP، به جای آنکه صرفاً به دنبال ایجاد یک پول دیجیتال برای کاربران عادی باشد، هدف بسیار بزرگ تری را نشانه رفته است: «انقلاب در سیستم بانکداری و پرداخت های بین المللی». سرعت بالا، کارمزدهای نزدیک به صفر و توانایی آزاد کردن سرمایه های راکد بانک ها، XRP را به پلی قدرتمند میان اقتصاد سنتی و دنیای نوین بلاک چین تبدیل کرده است. با وجود چالش های حقوقی نظیر دادگاه SEC و بحث ها پیرامون متمرکز بودن شبکه، موفقیت های اخیر ریپل نشان دهنده پتانسیل بالای این پروژه است. سرمایه گذاران و علاقه مندان به بازارهای مالی باید ریپل را نه فقط به چشم یک دارایی نوسانی، بلکه به عنوان یک زیرساخت اقتصادی قدرتمند برای آینده مبادلات جهانی در نظر بگیرند.
