فارکستر یکی از مدعیان جدید و جدی در فضای شبکه های اجتماعی غیرمتمرکز است که راهکارهایی را برای کاهش فعالیت ربات ها و در عین حال، تقویت اتصال پذیری و ارتباطات در شبکه وب ۳ (Web3) ارائه می دهد. این پلتفرم برای جلب توجه کاربران و ایجاد یک پایگاه کاربری وفادار، با پلتفرم های اجتماعی دیگری در فضای وب ۳ مانند Friend.Tech ،Post.Tech ،Lens و Orb رقابت شدیدی دارد.
با توجه به تغییر پارادایم از وب ۲ (که در آن شرکت های بزرگ مانند متا، داده های کاربران را کنترل کرده و می فروشند) به وب ۳، پلتفرم هایی مانند فارکستر اقتصاد جدیدی را تحت عنوان «اقتصاد مالکیت داده» خلق کرده اند. در این ساختار، کاربران و تولیدکنندگان محتوا مالک واقعی دارایی های دیجیتال و پایگاه مخاطبان خود هستند؛ موضوعی که برای فعالان حوزه مشاوره مالی و سرمایه گذاری یک فرصت و کلاس دارایی نوظهور به شمار می رود.
فارکستر چیست؟
فارکستر یک پروتکل برای ساخت شبکه های اجتماعی است که بر بستر شبکه آپتیمیزم (Optimism) بنا شده است. آپتیمیزم یک شبکه لایه ۲ (Layer 2) اتریوم است و به فارکستر این پتانسیل را می دهد که بتواند با سایر بلاک چین ها نیز در تعامل و ارتباط باشد.
شرکت توسعه دهنده فارکستر، «مرکل مانیوفکتوری» (Merkle Manufactory) نام دارد که توسط مدیران ارشد سابق صرافی کوین بیس (Coinbase)، یعنی دن رومرو (Dan Romero) و وارون سرینیواسان (Varun Srinivasan) تاسیس شده است. این شرکت در سال ۲۰۲۲ موفق شد ۳۰ میلیون دلار سرمایه جذب کند. رهبری این دور از جذب سرمایه بر عهده شرکت سرمایه گذاری خطرپذیرِ متمرکز بر ارزهای دیجیتال، یعنی آندریسن هوروویتز (a16z) بود. از دیگر شرکت کنندگان در این دور می توان به Standard Crypto ،Elad Gil ،Scalar Capital و 1confirmation اشاره کرد.
حضور نهادهای سرمایه گذاری غول پیکری مانند a16z در پشت پرده فارکستر، به عنوان یک سیگنال بسیار قدرتمند برای نهادهای مالی عمل می کند. تزریق این حجم از سرمایه در سال ۲۰۲۲ (که بازار کریپتو در فاز نوسانی و نزولی قرار داشت)، نشان دهنده چشم انداز بلندمدت و سودآور زیرساخت های غیرمتمرکز است.
سدِ ۵ دلاری: پایان عصر «حملات سیبیل» در شبکه های اجتماعی
سرینیواسان (هم بنیان گذار پروژه) ادعا می کند که فارکستر به شکل «مطلوبی غیرمتمرکز» (Sufficiently decentralized) است. همان طور که او در یکی از پست های وبلاگ خود در سال ۲۰۲۲ توضیح داد: «یک شبکه اجتماعی زمانی به تمرکززدایی مطلوب می رسد که دو کاربر بتوانند یکدیگر را پیدا کرده و با هم ارتباط برقرار کنند، حتی اگر بقیه شبکه بخواهند مانع این کار شوند. این بدان معناست که کاربران همیشه می توانند به مخاطبان خود دسترسی داشته باشند و این امر تنها در صورتی محقق می شود که توسعه دهندگان بتوانند کلاینت های (نرم افزارهای رابط) متعددی را روی شبکه بسازند. اگر تنها یک کلاینت وجود داشت، به راحتی می توانست جلوی ارتباط کاربران را بگیرد. دستیابی به این هدفِ مهم تنها نیازمند سه ویژگی غیرمتمرکز است: توانایی ثبت یک نام کاربری منحصربه فرد، ارسال پیام تحت آن نام و خواندن پیام های ارسال شده از سوی هر نام معتبر.»
این پلتفرم در تلاشی برای جلوگیری از ثبت نام ربات ها و سوءاستفاده از امتیازات ارسال محتوا، از کاربران می خواهد تا برای ارسال تعداد محدودی پست، مبلغ ۵ دلار پرداخت کنند.
دریافت هزینه اولیه ۵ دلاری برای ایجاد حساب کاربری، یک سد اقتصادی هوشمندانه در برابر حملات سیبیل (Sybil Attacks – ساخت انبوه اکانت های جعلی) است. برعکس شبکه هایی مانند X (توییتر) که درگیر چالش فیک نیوز و ربات ها هستند، این مانع پولی باعث می شود کاربران این شبکه واقعی تر و داده های خروجی آن برای تحلیل گران اقتصادی بسیار باکیفیت تر باشد.
تجسم زیرساخت لایه ای، امنیت شبکه و ارتباط چندپروتکلی به شکل ساختار فیزیکی-مدرن و فوتورئالیستیک.
فریم ها (Frames) چه هستند؟
فارکستر در تاریخ ۲۶ ژانویه، قابلیتی به نام “فریم ها” یا “Frames” را به پلتفرم خود اضافه کرد. فریم ها مینی اپلیکیشن های (برنامه های کوچک) تعاملی هستند که کاربران عادی و توسعه دهندگان می توانند از آن ها استفاده کنند. بر اساس داده های گردآوری شده توسط رسانه The Block، تقریباً دو هفته پس از راه اندازی فریم ها، فارکستر شاهد رشد خیره کننده ۱۳۶۰ درصدی در تعداد کاربران فعال روزانه خود بود؛ به طوری که این رقم از ۲,۹۳۰ نفر در ۲۶ ژانویه به ۴۲,۷۹۰ نفر در ۸ فوریه رسید.
قابلیت Frames به کاربران اجازه می دهد کارهایی مثل خرید توکن، مینت (Mint) کردن NFT یا سایر تراکنش های مالی را مستقیماً از داخل خود پست ها و بدون خروج از پلتفرم انجام دهند. این پیوند عمیق بین «محتوا» و «تراکنش مالی» می تواند الگوهای درآمدزایی جدیدی را در تجارت اجتماعی (Social Commerce) خلق کند.
وارپ کست (Warpcast) چیست؟
یکی از محبوب ترین کلاینت ها (اپلیکیشن های رابط) برای دسترسی به فارکستر، «وارپ کست» (Warpcast) است. ظاهر و عملکرد این برنامه شباهت زیادی به پلتفرم اجتماعی X (توییتر سابق) دارد.
کاربران وارپ کست پست هایی تولید می کنند که به آن ها “casts” (کست – معادل توییت) گفته می شود و بازنشر پست ها نیز “recasts” (معادل ریتوییت یا ریپست) نام دارد. به افرادی هم که در این پلتفرم فعالیت و تولید محتوا می کنند “warpcasters” (وارپ کستر) می گویند.
وارپ کست به عنوان یک کلاینت برای فارکستر عمل می کند و در آن کاربران کنترل کاملی بر روی حساب های خود دارند؛ چیزی دقیقاً شبیه به مالکیت و مدیریت یک ایمیل شخصی. وارپ کسترها می توانند با ایجاد پروفایل و اشتراک گذاری پیام های عمومی با دیگران ارتباط برقرار کنند. از ویژگی های کلیدی وارپ کست می توان به امکان ایجاد حساب کاربری فارکستر با یک پروفایل عمومی، ارسال پست و پاسخ دادن به پیام های دیگران، و همچنین گشت وگذار و کشف پروفایل های عمومی سایر کاربران اشاره کرد.
نتیجه گیری
ظهور پلتفرم هایی نظیر فارکستر (Farcaster) فراتر از یک پیشرفت نرم افزاری ساده، نویدبخش یک تحول بنیادین در «اقتصاد توجه» و مدیریت دارایی های دیجیتال است. در دورانی که کاربران وب ۲ از انحصارگرایی پلتفرم های سنتی خسته شده اند، شبکه های اجتماعی غیرمتمرکزِ وب ۳ کنترل کامل داده ها، هویت و ارتباطات را به خود کاربران بازمی گردانند. ترکیب ویژگی هایی نظیر معماری قدرتمند شبکه اتریوم، فیلتر اقتصادی هوشمندانه علیه ربات ها و ابزارهای تعاملی ثروت آفرین مانند Frames، نشان می دهد که فارکستر می تواند بستر طلایی آینده برای سرمایه گذاران ارزهای دیجیتال، توسعه دهندگان تکنولوژی های مالی (فین تک) و فعالان بازاریابی دیجیتال باشد. درک این پلتفرم ها برای هر فرد یا سازمانی که به دنبال همگام شدن با جریان های آینده اقتصاد دیجیتال است، ضروری و کلیدی خواهد بود.
