ما در عصر بی سابقه ای از اختلالات و تحولات عمیق اقتصادی و فناوری زندگی می کنیم. از پیامدهای بلندمدت پاندمی جهانی گرفته تا ظهور فناوری های نوین مانند بلاکچین و هوش مصنوعی، سازمان ها با آزمون و خطای متدولوژی های مختلف، با چالش پیشگام ماندن در رقابت دست وپنجه نرم می کنند. با شتاب گرفتن صنایع به سمت «آینده کار» (Future of Work)، نیاز به رهبران الهام بخشی که بتوانند تیم ها و شرکت ها را در مسیر درست هدایت کنند، بیش از هر زمان دیگری احساس می شود.
بسیار مهم است که درک کنیم رهبران فقط تصمیم گیری نمی کنند، بلکه استراتژی می سازند. این ویژگیِ آینده نگرانه و چشم انداز محور همان چیزی است که به کسب وکارها امکان می دهد تا در میان شن های روان و ناپایدار اقتصاد، ثبات قدم خود را حفظ کنند. برخلاف باور عمومی که می گوید «رهبران، مادرزاد رهبر به دنیا می آیند»، پژوهش ها خلاف این را ثابت می کنند؛ ۷۰ درصد از مهارت های رهبری در طول تجربیات زندگی شکل می گیرند و زمانی که چنین موقعیت هایی به طور طبیعی پیش نمی آیند، آموزش رهبری و مدیریت وارد میدان می شود تا این خلأ را پر کند.
این یک خبر فوق العاده برای سازمان ها و شرکت هاست: برای توسعه و رشد کسب وکار خود، لزوماً نیازی ندارید که صرفاً به استخدام نیروهای جدید و گران قیمت وابسته باشید. در عوض، توانمندسازی مدیران و تیم های فعلی تان از طریق آموزش رهبری می تواند نشاط و رضایت شغلی کارکنان را ارتقا داده، نرخ رضایت از دوره های آموزشی را بهبود بخشد و مسیری روشن برای رشد حرفه ای و رسیدن به جایگاه های ارشد مدیریتی ایجاد کند.
با این حال، باید توجه داشت که مجموعه مهارت های مورد نیاز برای تبدیل شدن به یک رهبربزرگ، بسیار پیچیده و ظریف است. تنها با تلفیق درستی از چشم انداز (Vision)، الهام بخشی (Inspiration) و تیزهوشی مالی و تجاری (Acumen) است که می توان افرادی را تربیت کرد که با حداکثر قدرت، اهداف کلان سازمان شما را محقق کنند.
در ادامه به بررسی ۵ دلیل اساسی می پردازیم که توضیح می دهند چرا دوره های آموزش رهبری اهمیت دارند و چگونه به طور مؤثر محرک رشد کسب وکار شما خواهند بود.
۱. الهام بخشی و تعیین جهت گیری استراتژیک
گفته می شود هرچه محیط کسب وکار غیرقابل بینی تر باشد، فرصت های بیشتری را دل خود جای داده است؛ البته به شرطی که رهبرانی توانمند برای بهره برداری از این فرصت ها در اختیار داشته باشید. از تحولات مستمر در چشم اندازهای جهانی گرفته تا تغییرات سریع در ماهیت نیروی کار (به ویژه با ورود نسل های جدید)، رهبران امروز با محیط های تجاری بسیار پرآشوب تر و بحران های کاملاً متفاوتی روبرو هستند. رهبری استراتژیک (Strategic Leadership) نقشی حیاتی در حیات سازمان های فعال در محیط های پویا ایفا می کند؛ به ویژه در دوره های خطیر و پرتنش نظیر بحران های مالی و سازمانی.
با این حال، رهبری استراتژیک در اکثر سازمان ها به راحتی به دست نمی آید. مطالعه ای که توسط مؤسسه معتبر PwC بر روی ۶,۰۰۰ مدیر ارشد اجرایی انجام شد، نشان داد که تنها ۸ درصد از مدیران ارشد، رهبران استراتژیک واقعی بودند یا توانمندی مؤثری در هدایت تغییرات سازمانی داشتند! گزارش PwC همچنین تأکید می کند که سازمان ها در حل مسائل پیچیده دچار مشکل هستند، چراکه نمی توانند رهبرانی با قابلیت ها و ویژگی های مناسب برای حل این چالش ها شناسایی کرده و توانمند سازند.
کارِ استراتژی صرفاً به چند مدیر ارشد سازمان محدود نمی شود. اگر سازمانی می خواهد در آینده به موفقیت پایدار دست یابد، به رهبران استراتژیک در تمامی لایه ها و واحدها نیاز دارد. از طریق آموزش های تخصصی رهبری، سازمان ها می توانند ظرفیت های لازم را ایجاد کرده و آن رهبران استراتژیکی را که دست نیافتنی به نظر می رسند، جذب، تربیت و حفظ کنند. آموزش رهبری با ارائه ابزارها، نگرش ها و چارچوب های صحیح، پتانسیل های نهفته را آزاد می کند و به مدیران اجرایی یاری می رساند تا پرتفوی مهارت های مدیریتی خود را بهینه کرده و ناشناخته های بازار را با اقتدار مدیریت کنند.
تمرکز بر تفکر سیستماتیک، تحلیل داده ها و بقای سازمانی در دوران بی ثباتی اقتصادی.
مدیریت بحران و بقای سازمانی در اتمسفر اقتصادی ایران
در اتمسفر اقتصادی فعلی ایران که با چالش هایی همچون تورم مزمن، نوسانات ارزی و تحریم های تجاری همراه است، رهبری استراتژیک از «یک مزیت رقابتی» به «شرط بقا» تغییر ماهیت داده است. مدیران ایرانی برای هدایت سازمان در دوران بی ثباتی مالی (Financial Instability) و مدیریت جریانات نقدی در شرایط بحران، بیش از هر زمان دیگری به تفکر سیستماتیک و مهارت های حل بحران نیاز دارند که تنها در سایه آموزش های ساختارمند و مداوم رهبری حاصل می شود.
۲. الهام بخشی و خلق یک فرهنگ سازمانی مثبت
فرهنگ سازمانی (Company Culture) بدون شک همیشه حائز اهمیت بوده است؛ اما به لطف رسوایی ها و بحران های فرهنگی بزرگ اخیر در شرکت های شناخته شده ای همچون فولکس واگن (Volkswagen)، اوبر (Uber) و ولز فارگو (Wells Fargo) و همچنین جنگ شدید بر سر جذب استعدادها، فرهنگ سازمانی اکنون به یک اولویت کاملاً استراتژیک با تأثیر مستقیم بر سودآوری و تراز مالی (Bottom Line) تبدیل شده است.
رهبران اغلب نقش محوری در ایجاد یک فرهنگ کاری مثبت دارند و مجله کسب وکار هاروارد (HBR) بر این باور است که رهبران و فرهنگ سازمانی «به صورتی ناگسستنی به یکدیگر گره خورده اند». وقتی از رهبران صحبت می کنیم، منظورمان فقط مدیرعامل یا هیأت مدیره نیست. با تغییر روش های برقراری ارتباط میان رهبران و کارمندان (و همچنین همکاری کارکنان با یکدیگر در مدل های کار هیبریدی و دورکاری پس از پاندمی کووید-۱۹)، این مدیران لایه های میانی هستند که بیشترین تأثیر را بر تجربه روزمره کارکنان دارند. آن ها سرچشمه و نقطه آغازینِ شکل گیری فرهنگ واقعی یک سازمان هستند. بنابراین، اگر سازمان شما به تغییر فرهنگ نیاز دارد، این تحول تنها زمانی محقق می شود که رفتارهای مدیران میانی تغییر کند.
برای تسهیل و تسریع این تغییر، مدیران می توانند از آموزش های رهبری نهایت بهره را ببرند. دوره ها و کارگاه های اجرایی (مانند دوره های گواهی نامه رهبری و مدیریت افراد) می توانند توانایی افراد در شناسایی و پرورش استعدادهای درخشان را تقویت کرده و مهارت های نرم ضروری مانند برقراری ارتباط مؤثر و تبدیل شدن به الگوی اخلاقی (Role-modeling) جهت ارتقای عملکرد کاری را ایجاد کنند.
نمایش همدلی، کار تیمی، ارتباطات مؤثر و نقش مدیران در ایجاد رضایت شغلی پرسنل.
۳. توانمندسازی در اتخاذ بهترین تصمیم های تجاری و مالی
بخش عمده ای از رهبران و مدیران، در لایه های میانی تا ارشد هرم مدیریتی یک شرکت جای می گیرند. ارتباطات مستقیم آن ها با پرسنل عملیاتی از یک طرف و سهامداران ارشد و هیأت مدیره از سوی دیگر، آن ها را در موقعیتی استثنایی قرار می دهد: اینکه بتوانند به طور همزمان مشاوره های مدبرانه به ارکان عالی ارائه دهند، اجرای اصولی برنامه ها را کلید بزنند و خود را با نظرات متنوع و رویکردهای همه شمول (Inclusivity) احاطه کنند. اما امروز، به دلیل رقابت سنگین در بازار و جاه طلبی های تجاری، مدیران بیش از گذشته زیر ذربین انتقاد و ارزیابی هستند.
برای آماده سازی مدیران جهت رویارویی با این تقاضاهای جدید، دوره های آموزش رهبری مبتنی بر متدولوژی های جامع (Holistic Methodology) به آن ها کمک می کند تا دیدگاه های سطح بالا و کلان خود را فعال کرده و تکنیک های اثربخش کار تیمی، استراتژی های نفوذ (Influence Strategies) و حضور مقتدرانه اجرایی (Executive Presence) را برای تسهیل تحقق اهداف مالی و سازمانی به کار گیرند.
جلوگیری از اتلاف منابع مالی با مدیریت ریسک و تحلیل داده ها
تصمیم گیری سریع بدون پشتوانه تحلیلی، یکی از دلایل اصلی اتلاف منابع مالی در سازمان های بزرگ است. در مشاوره مدیریت مالی مدرن، یکی از سرفصل های اصلی آموزش رهبری، «تصمیم گیری مبتنی بر داده» (Data-Driven Decision Making) و «مدیریت ریسک مالی» (Financial Risk Management) است. آموزش دیدن رهبران در این حوزه ها مانع از سرمایه گذاری های احساسی و تصمیمات شتاب زده در بازار می شود.
۴. پیشران و محرک نوآوری در سازمان
برای هدایت و ایجاد نوآوری در اقتصاد آینده، به یک سبک رهبریِ آینده نگر و معطوف به فردا (Future-Focused) نیاز است. با تغییر ساختارهای کار، نوآوری نیز معنای کاملاً جدیدی پیدا کرده و دیگر صرفاً به معنای «اختراع کردن» نیست. نوآوری امروز یعنی خلق ارزش منحصربه فرد (Unique Value)؛ و این امر مستلزم رهبرانی است که بتوانند شنونده ای فعال برای اطرافیان و اعضای تیم خود باشند، مهارت های نوین را به سرعت یاد بگیرند و ریسک های محاسبه شده را با شجاعت بپذیرند.
یک مثال برجسته از رهبری که با موفقیت نوآوری را پیش می برد، مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا (فیس بوک سابق) است. زاکربرگ به هدایت شرکت با شعار نوآوری معروف است؛ او با برگزاری رویدادهایی همچون «هک کردن و هکاتون ها» (Hackathons) که در آن کارمندان یک شبِ بدون خواب را سپری می کنند تا ایده های انتخابی خود را بسازند و عملی کنند، روحیه خلق کردن را در سازمان زنده نگه می دارد. این کار کارکنان را به خلاقیت و نوآوری ترغیب می کند و در نهایت ایده های فوق العاده تازه ای برای توسعه پلتفرم ها به همراه دارد.
آموزش رهبری نشان می دهد که چگونه یک مدیر می تواند ریسک ها را محاسبه کرده و اقدامات شجاعانه اما دقیق انجام دهد. این آموزش ها همچنین شمّ اقتصادی مدیران را برای شکار فرصت های نوآوری تقویت کرده و نحوه پیاده سازی تفکر سیستمی (Systems Thinking) را برای گذار ساختاریافته و اجرای موفقیت آمیز ایده های جدید آموزش می دهد.
تصویری پویا از طوفان فکری، روحیه ی خلق کردن (شبیه هکاتون) و استقبال از ایده های نو در محیط کار.
۵. ساختن شبکه ای از ارتباطات کلیدی و اصولی
تمام متخصصان و اهالی کسب وکار به خوبی می دانند که شبکه سازی (Networking) چه نقش حیاتی و غیرقابل انکاری در رشد بیزینس دارد. اما گاهی اوقات این شبکه سازی لزوماً نباید در خارج از سازمان رخ دهد! با آموزش رهبران و تقویت تیزبینی آن ها جهت «اتصال نقاط به یکدیگر» (Joining the dots) در داخل مجموعه، شرکت شاهد جهش ها و بهبودهای چشمگیری در عملکرد درونی خود خواهد بود.
آموزش رهبری می تواند یک مدیر میانی را به یک «ابرارتباط دهنده» (Super-connector) تبدیل کند؛ فردی با مهارت های والای ساختن، مدیریت و بهره برداری مؤثر از منابع انسانی و مالی. با درک عمیق تر از شخصیت و توانایی های اعضای تیم و شناخت ظرافت های رفتاری سازمان، این مدیران تبدیل به مدافعان تنوع تیمی می شوند، تعارضات و اختلافات داخلی را با مسالمت میانجی گری می کنند و به طور کاملاً طبیعی، موجی از بهره وری و انگیزه را در تیم رقم می زنند.
نتیجه گیری
در نهایت باید به یاد داشت که «رهبری، یک مهارت آموختنی و قابل انتقال است» که ارزشی پایدار و طولانی مدت هم برای خودِ فرد و هم برای کل سازمان خلق می کند. این ادعا توسط مطالعات علمی متعددی پشتیبانی می شود؛ از جمله پژوهش منتشرشده در Journal of Applied Psychology که نشان داد شرکت کنندگان در دوره های آموزش رهبری، شاهد ۲۸ درصد افزایش در رفتارهای رهبری مثبت و ۲۰ درصد ارتقا در عملکرد کلان شغلی بوده اند.
برای شرکت ها و کسب وکارهایی که امروز در رقابت نفس گیر بازار فعالیت می کنند، تخصیص بودجه و تلاش برای آموزش رهبری یک «هزینه اضافی» نیست، بلکه یک «سرمایه گذاری استراتژیک» و برد-برد (Win-Win) است که مزیت رقابتی پایدار (Sustainable Competitive Advantage) ایجاد می کند. حتی رهبران فعلی و باتجربه نیز به همان نسبت به دوره های تکمیلی نیاز دارند تا مهارت هایشان را در دنیای متغیر امروز به روز نگه دارند. در «کیان مشاوران» ما به شما یادآور می شویم: ساختن سازمانی ثروت آفرین و مستحکم، از پرورش ذهن های رهبران آن آغاز می شود. سرمایه گذاری امروزِ شما روی مدیران مستعد، تضمین کننده ی رشد، بقا و امنیت مالی فردای کسب وکارتان است.
